Amur zimą – czy przezimuje w polskim stawie?

Tak – amur zimuje w polskim stawie bez zabiegów specjalnych, pod warunkiem że zbiornik ma co najmniej 1,5 metra głębokości i stały dostęp tlenu pod lodem. Mróz sam z siebie nie jest dla niego zagrożeniem; zagrożeniem jest zamknięta pokrywa lodowa nad zbiornikiem, w którym gnije biomasa. Rozpisujemy, co faktycznie decyduje o przezimowaniu i co zrobić jesienią, żeby wiosną wyjąć z wody te same ryby, które wpuszczałeś.

Czy amur wytrzyma polską zimę?

Amur pochodzi z dorzecza Amuru, czyli z regionu o klimacie ostrzejszym niż polski – zimy tam są długie i mroźne, a rzeki zamarzają. Gatunek jest więc przystosowany do niskich temperatur i zimowanie w naszych warunkach nie jest dla niego niczym nowym.

W praktyce nie spotykamy się ze stratami zimowymi wynikającymi z samego mrozu. Straty, o których słyszymy, mają prawie zawsze inną przyczynę: zbyt płytki zbiornik albo przyducha pod lodem. To dwa zupełnie różne problemy i rozwiązuje się je inaczej.

Co zimą robi amur: schodzi do najgłębszej części stawu, przestaje pobierać pokarm i ogranicza ruch do minimum. Nie jest to pełna hibernacja, bo ryba nadal oddycha i zużywa tlen, ale metabolizm spada na tyle, że zapas tłuszczu z lata wystarcza jej na całą zimę.

Jaka głębokość stawu jest bezpieczna?

Minimum, które podajemy przy sprzedaży amura, to 1,5 metra w strefie zimowania. Nie chodzi o średnią głębokość zbiornika, a o to, żeby istniał fragment dna, nad którym jest półtora metra wody – tam ryby spędzą zimę.

Powód jest fizyczny. Woda ma największą gęstość przy 4 °C, więc w zamarzniętym stawie najcieplejsza warstwa leży przy dnie. Półtora metra daje pewność, że ta warstwa istnieje i że lód nie dojdzie do dna nawet przy dłuższym mrozie. W zbiorniku o głębokości metra taka pewność znika.

Bardzo głęboki staw ma z kolei inną pułapkę: w najgłębszej warstwie może brakować wymiany gazowej i tworzyć się strefa beztlenowa. Nie jest to argument przeciw głębokości, ale za cyrkulacją – opisaliśmy to przy okazji natleniania dna w głębokich stawach.

Kiedy amur przestaje jeść?

Przy spadku temperatury wody poniżej około 12 °C żer amura wyraźnie zwalnia, a przy 8–10 °C praktycznie ustaje. W polskich warunkach wypada to zazwyczaj na drugą połowę października albo listopad, zależnie od roku i od tego, jak szybko wychładza się Twój zbiornik.

Dla porządkowania stawu to istotna informacja: amur pracuje nad roślinnością jakieś cztery, pięć miesięcy w roku. Przez pozostałą część kalendarza rośliny i tak nie rosną, więc układ się domyka – ale to wyjaśnia, dlaczego oczekiwanie szybkich efektów w maju albo we wrześniu jest nierealne.

Jesienią nie dokarmiamy na zapas. Pokarm podany rybie, która już nie trawi, zostaje w wodzie i gnije, zabierając tlen dokładnie wtedy, gdy zaczyna go brakować. Dokarmianie kończymy, gdy ryby przestają brać – a nie wtedy, gdy nam się wydaje, że zima blisko.

Czy trzeba napowietrzać staw z amurem pod lodem?

Pod lodem nie chodzi o temperaturę, a o wymianę gazową. Zamknięta pokrywa lodowa odcina powierzchnię od atmosfery: tlen nie wchodzi, a dwutlenek węgla i produkty rozkładu materii organicznej nie wychodzą. W zbiorniku z dużą ilością biomasy na dnie wystarczy kilka tygodni, żeby zrobiło się niebezpiecznie.

Dlatego przy stawie z amurem trzymamy prostą zasadę: pokrywa lodowa nie może być szczelna przez cały okres mrozów. Wystarczy przerębel utrzymywany mechanicznie albo napowietrzanie ustawione tak, żeby utrzymywało otwarte okno w lodzie. Ważne, by strumień powietrza nie mieszał całej toni i nie wyciągał ciepłej wody z dna na powierzchnię.

Lodu nigdy nie rozbija się uderzeniami. Fala uderzeniowa w zamkniętym zbiorniku jest dla ryb realnym urazem. Jak to robić z głową i jakim sprzętem, opisaliśmy w kilku wpisach – najbliżej tematu są napowietrzanie pod lodem i pytanie, czy napowietrzanie zimą zawsze jest dobre.

Co jesienią przygotować w stawie z amurem?

Najważniejsza rzecz jest specyficzna właśnie dla stawu z amurem: usuń z wody resztki roślinne. Jeśli w ciągu sezonu wykaszałeś zbiornik albo amur pozostawił masę obgryzionych pędów, ta biomasa pod lodem będzie gnić i zabierać tlen. Wygrabienie jej jesienią jest tanie; przyducha w lutym kosztuje całą obsadę.

Druga rzecz to liście. Staw pod drzewami dostaje jesienią zastrzyk materii organicznej, którego nikt nie planował. Siatka rozciągnięta nad lustrem na kilka tygodni opadu liści rozwiązuje problem w całości.

Trzecia – sprawdzenie strefy zimowania. Muł narasta przez lata i staw, który przy budowie miał dwa metry, po dekadzie może mieć metr dwadzieścia. Warto zmierzyć to tyczką przed zimą, a nie dowiedzieć się wiosną. Ogólną listę prac jesiennych zebraliśmy we wpisie o jesiennym przygotowaniu stawu do zimowania.

Czy amur wychodzi z zimy osłabiony?

Po zimie każda ryba stawowa jest chudsza i mniej odporna – przez kilka miesięcy żyła z własnych zapasów, a jej układ odpornościowy działał na zwolnionych obrotach. Amur nie jest tu wyjątkiem, choć jako ryba duża i dobrze odżywiona z sezonu znosi to zwykle lepiej niż mały narybek.

Wiosną nie spieszymy się z karmieniem. Dopóki woda nie przekroczy stabilnie 10–12 °C, ryba nie strawi tego, co dostanie. Pierwsze porcje podaje się małe i obserwuje, czy zostają zjedzone w ciągu kilkunastu minut.

To też moment na oględziny. Ryba, która po zimie pływa nierówno, trzyma się przy powierzchni albo ma widoczne zmiany na skórze, wymaga uwagi – wiosenne osłabienie jest naturalnym okienkiem dla infekcji. Jeśli zimowanie przebiegło spokojnie, amur zacznie żerować sam z siebie, gdy woda dojdzie do swoich 20 °C, i wróci do pracy nad roślinnością.