Choroby wirusowe (KHV, CEV) – jak je rozpoznać i jakie są procedury?

W roku 2026 świadomość zagrożeń wirusowych wśród hodowców jest wyższa niż kiedykolwiek, jednak wirusy KHV (Koi Herpes Virus) oraz CEV (Carp Edema Virus) nadal potrafią zdziesiątkować obsady w ciągu zaledwie kilku dni. Zrozumienie mechanizmu ich działania jest kluczowe, aby chronić karpie koi i uniknąć strat finansowych, szczególnie gdy karpie koi cena za unikalne okazy osiąga rekordowe pułapy.

1. KHV (Koi Herpes Virus) – Wyrok dla stada

KHV to wysoce zakaźna choroba, która atakuje wyłącznie karpie (w tym formy ozdobne Nishikigoi).

• Objawy: Charakterystyczna nekroza skrzeli (białe plamy, ubytki tkanki), zapadnięte oczy, śluzowate plamy na skórze przypominające papier ścierny.

• Okno temperaturowe: Wirus uaktywnia się najczęściej w temperaturze 18–28°C. W zimnej wodzie może pozostawać w uśpieniu (nosicielstwo).

• Śmiertelność: Może wynosić nawet 80–100% obsady.

• Status prawny: W wielu krajach KHV jest chorobą zwalczaną z urzędu. Wykrycie wirusa często wiąże się z koniecznością utylizacji całego stada i kwarantanny obiektu.

2. CEV (Carp Edema Virus) – Choroba śpiączkowa

CEV, znany również jako wirus obrzęku karpia, powoduje objawy przypominające ekstremalne wycieńczenie.

• Objawy: Ryby stają się apatyczne, zalegają na dnie lub przy brzegach (wyglądają, jakby spały). Charakterystyczny jest obrzęk tkanek i silne wydzielanie śluzu na skrzelach, co prowadzi do niedotlenienia.

• Okno temperaturowe: Atakuje zazwyczaj w dwóch zakresach: 6–10°C (wiosna) oraz 15–20°C.

• Procedura ratunkowa: W przeciwieństwie do KHV, w przypadku CEV kluczowe jest podniesienie zasolenia wody do poziomu 0,5% – 0,6% (5–6 kg soli na 1000 l), co pomaga rybom przetrwać krytyczną fazę obrzęku.

3. Procedury diagnostyczne i biosekuracja 2026

Nowoczesne metody pozwalają na szybką reakcję, ale wymagają dyscypliny od hodowcy.

• Testy PCR: Jedyna pewna metoda identyfikacji wirusa. W 2026 roku dostępne są mobilne zestawy testowe lub szybka wysyłka wymazów ze skrzeli do certyfikowanych laboratoriów ichtiopatologicznych.

• Zasada „jednego źródła”: Unikanie mieszania ryb z różnych farm bez rygorystycznej kwarantanny.

• Dezynfekcja: Stosowanie preparatów na bazie Virkonu S do odkażania sieci, misek i rąk po kontakcie z wodą z innych zbiorników.

Tabela: Porównanie KHV i CEV

FAQ – 10 pytań o wirusy u karpi Koi

1. Czy KHV jest groźne dla ludzi? Nie. Wirus ten atakuje wyłącznie ryby z rodziny karpiowatych. Kontakt z chorą rybą nie zagraża zdrowiu człowieka.

2. Czy ryba, która przeżyła KHV, jest bezpieczna? Nie. Staje się ona dożywotnim nosicielem i może zarażać każde nowe japońskie karpie koi wpuszczone do stawu.

3. Czy można zaszczepić ryby przeciwko KHV? Istnieją szczepionki (metoda KVV), ale są kontrowersyjne i rzadko stosowane w hodowlach ozdobnych, gdyż ryba po szczepieniu daje dodatni wynik w testach na obecność wirusa.

4. Jak szybko wirus zabija ryby? Od momentu wystąpienia pierwszych objawów do masowych padnięć może minąć zaledwie 48–72 godziny.

5. Czy sól pomaga na KHV? Nie. Sól pomaga łagodzić objawy CEV, ale w przypadku KHV nie ma ona wpływu na przeżywalność ryb.

6. Skąd bierze się wirus w moim stawie? Najczęściej przez wpuszczenie nowej ryby bez kwarantanny, używanie zanieczyszczonego sprzętu lub (rzadziej) przez ptaki wodne przenoszące wodę z zarażonych akwenów.

7. Jak zdezynfekować staw po wirusie? Wymagane jest osuszenie stawu, użycie wapna palonego oraz silnych środków utleniających. Proces ten powinien nadzorować specjalista.

8. Czy karpie kolorowe są bardziej podatne niż dzikie karpie? Nie, wrażliwość genetyczna jest podobna, ale w zagęszczonych stawach ozdobnych wirus rozprzestrzenia się znacznie szybciej.

9. Co to jest „okno temperaturowe”? To zakres temperatur, w którym wirus jest najbardziej aktywny. Poza tym zakresem ryba może chorować bezobjawowo.

10. Czy test PCR jest drogi? W porównaniu do wartości stada – nie. Koszt testu to zazwyczaj ułamek tego, co wynosi karpie koi cena za jedną rybę klasy premium.