Kohaku – Król karpi Koi: Jak oceniać jakość czerwieni i bieli?

W Japonii istnieje stare przysłowie: „Hobby zaczyna się od Kohaku i kończy na Kohaku”. Początkujący wybierają je, bo jest proste: biała ryba w czerwone plamy. Eksperci wracają do niego po latach, bo zrozumienie jakości tej prostoty zajmuje całe życie.

Kohaku (Czerwono-Biały) to pierwsza i najważniejsza odmiana z „Wielkiej Trójki” (Gosanke). Na wystawach to właśnie Kohaku najczęściej zdobywa tytuł Grand Championa. Dlaczego? Bo na białym płótnie widać każdą, nawet mikroskopijną wadę.

Oto przewodnik, jak patrzeć na Kohaku oczami sędziego, a nie turysty.

1. Shiroji (Biała Skóra): Płótno jest ważniejsze niż farba

Większość kupujących popełnia błąd, patrząc najpierw na czerwone plamy. To błąd. Najważniejsza w Kohaku jest biel (Shiroji).

• Jakość bieli: Musi być śnieżnobiała, gruba i „miękka” w odbiorze. Nie może być żółtawa (chyba że to samiec w okresie tarła), różowa (stres/zapalenie) ani szara.

• Tekstura: Najlepsze Shiroji wygląda jak gęsta śmietana lub porcelana. Jeśli skóra jest cienka i przezroczysta, ryba nigdy nie osiągnie sukcesu.

• Pamiętaj, że twardość wody (GH i KH) ma kluczowy wpływ na biel. W twardej wodzie biały staje się kredowy i bardzo jasny, ale traci „miękkość”. W miękkiej wodzie łatwiej o jedwabisty połysk.

2. Hi / Beni (Czerwień): Nie każdy czerwony to ten sam kolor

Czerwień na Kohaku to temat rzeka. Wyróżniamy dwa główne typy barwy, które determinują przyszłość ryby:

1. Czerwień „Persimmon” (Pomarańczowa): Jaśniejsza, wpadająca w marchewkowy odcień. Jest trudniejsza do wykończenia (często zanika), ale jeśli jest dobrej jakości, daje niesamowitą „miękkość” wzoru.

2. Czerwień „Karmazynowa” (Beni): Ciemna, purpurowa, głęboka czerwień na bazie fioletu. To kolor pożądany u dorosłych ryb, ale trudny do utrzymania u małych (często pęka).

Kluczem jest jednolitość. Plama na głowie musi mieć ten sam odcień co plama na ogonie. Wszelkie przebarwienia („okna” w kolorze) dyskwalifikują rybę. Aby „wyciągnąć” czerwień, stosuje się specjalne karmienie karpi Koi karmami z astaksantyną, ale uwaga – nadmiar barwnika zniszczy biel, zmieniając ją w róż!

3. Kiwa i Sashi: Ostrość krawędzi

To tutaj oddzielamy amatorów od profesjonalistów. Musisz spojrzeć na krawędzie plam.

• Sashi (Krawędź natarcia): To miejsce, gdzie czerwona łuska wchodzi pod białą (od strony głowy). U młodych ryb (Tosai) Sashi powinno być lekko rozmyte (na 1-2 łuski). Oznacza to, że kolor jest „elastyczny” i będzie rósł razem z rybą. Zbyt ostre Sashi u małej ryby sugeruje, że kolor jest „twardy” i przestanie rosnąć, gdy ryba osiągnie rozmiary Jumbo.

• Kiwa (Krawędź spływu): To tył plamy (od strony ogona). Musi być ostra jak żyleta (Razor Sharp). Tutaj nie ma litości. Czerwień musi kończyć się gwałtownie, a biel zaczynać czysto.

  • Maruzome Kiwa: Krawędź idzie po łuku łuski (jak płatki kwiatów). Bardziej ceniona.

  • Kamisori Kiwa: Krawędź tnie łuskę w połowie, w linii prostej.

4. Wzór (Moyo): Harmonia i Balans

Choć wzór jest sprawą drugorzędną wobec jakości skóry, to on sprzedaje rybę. Idealne Kohaku powinno mieć:

• Czysty nos: Czerwień nie powinna wchodzić na pysk ani zasłaniać oczu (choć tzw. Menkaburi – kaptur – ma swoich fanów).

• Odome (Stop na ogonie): Najważniejszy punkt elegancji. Ostatnia czerwona plama powinna kończyć się przed płetwą ogonową, zostawiając pas czystej bieli. To daje rybie „oddech” i zamyka kompozycję.

• Balans: Plamy (Nidan – 2, Sandan – 3, Yondan – 4 stopnie) powinny być rozmieszczone równomiernie. Ciężki wzór na ogonie przy pustej głowie wygląda karykaturalnie.

5. Czego unikać jak ognia? (Wady dyskwalifikujące)

Kupując Kohaku, sprawdź dokładnie te 3 rzeczy. Jeśli je widzisz – nie kupuj, nawet tanio.

1. Shimi: Małe, czarne kropki (jak pieprz) na czerwonym lub białym tle. To genetyczna wada (przebijanie genu Sanke) lub efekt zbyt twardej wody. Wygląda to brudno i psuje estetykę. Czasem można je usunąć „chirurgicznie”, ale często wracają.

2. Hikui: Rak koloru. Wygląda jak brzydka, żółtawa narośl lub „wyżarte” pole na czerwonym wzorze. Często mylone z infekcjami bakteryjnymi i owrzodzeniami. Jest to nieuleczalne i szpeci rybę.

3. Czerwone płetwy: Płetwy piersiowe u Kohaku powinny być śnieżnobiałe (ewentualnie z małą plamką u nasady – Motoaka). Całe czerwone płetwy wyglądają ciężko i pospolicie.

Kohaku a inne odmiany

Ocena Kohaku jest bazą do oceny innych ryb. Jeśli zrozumiesz jakość bieli u Kohaku, będziesz wiedział, jak ocenić platynową skórę odmian metalicznych. Jeśli nauczysz się patrzeć na Kiwa, łatwiej ocenisz błysk łuski Ginrin.

Wybór idealnego Kohaku to sztuka kompromisu. Rzadko zdarza się ryba z idealnym wzorem i idealną skórą jednocześnie (a jeśli się zdarza, kosztuje tyle co samochód). Dlatego zawsze wybieraj jakość skóry (Shiroji i Beni) ponad wzór. Wzór z czasem może się znudzić, ale blask zdrowej, głębokiej skóry będzie cieszył oko przez dekady, niezależnie od tego, czy ryba jest w stawie wystawowym, czy w kwarantannie.

Mateusz Redaktor Naczelny narybek.com

FAQ – Kohaku (Beni & Shiroji): Pytania do Praktyka

1. Mój Kohaku stracił czerwoną plamę na boku. Czy ona odrośnie? To najgorsza wiadomość dla hodowcy: NIGDY.

• Proces: Czerwień u karpia (Hi/Beni) to pigment, który nie regeneruje się tak jak łuska czy płetwa. Jeśli ryba zaczyna gubić kolor (zjawisko Hi-Gomu), proces ten jest nieodwracalny.

• Przyczyny: Może to być stres (zła woda, transport), genetyka (słabej jakości ryba z marketu) lub zbyt szybki wzrost w zbyt ciepłej wodzie.

• Efekt: W miejscu czerwonej plamy zostaje tylko biały ślad („duch”). Taka ryba traci całą wartość hodowlaną i staje się tzw. Shiro Muji (białą rybą bez wzoru).

2. Co to są „Shimi” i skąd się biorą te czarne kropki na moim Kohaku? Shimi to zmora estetów. To małe, czarne kropki wielkości główki od szpilki, które pojawiają się na czerwonym lub białym tle.

• Genetyka: Kohaku pochodzi od Sanke (trójkolorowej ryby). Shimi to gen czerni (Sumi), który próbuje się „przebić”.

• Woda: Twarda woda (wysokie GH/KH) sprzyja pojawianiu się czerni. Jeśli masz twardą wodę w kranie, Twoje Kohaku są bardziej narażone na Shimi.

• Rozwiązanie: Można je usunąć „chirurgicznie” (zeskrobać skalpelem u uśpionej ryby), ale często wracają w tym samym miejscu. Jest to wada dyskwalifikująca na wystawach.

3. Dlaczego biel (Shiroji) na mojej rybie robi się żółtawa? Żółta biel to śmierć estetyczna dla Kohaku. Przyczyny są trzy:

1. Dieta: Zbyt dużo karmy wybarwiającej (Color Enhancer) lub spiruliny. Barwniki „rozlewają się” na biel. Odstaw karmę kolorującą na 4-6 tygodni, a biel powinna wrócić.

2. Płeć: Samce w okresie tarła naturalnie żółkną na policzkach i płetwach. Samice mają zazwyczaj bielszą skórę.

3. Genetyka/Wiek: Tanie ryby często mają skórę kremową, a nie śnieżnobiałą. Z tym nie da się nic zrobić – taka „uroda”.

4. Co to jest „Tancho Kohaku”? Czy to osobna rasa? Nie, Tancho to tylko nazwa wzoru, a nie rasy.

• Definicja: Tancho Kohaku to ryba idealnie biała, która ma tylko jedną czerwoną plamę na głowie (między oczami), przypominającą japońską flagę.

• Rzadkość: Idealne, naturalne, okrągłe Tancho rodzi się raz na tysiące sztuk. Dlatego są tak drogie.

• Uwaga: Na rynku jest wiele „podrabianych” Tancho (ryby miały inne plamy, które zostały usunięte skalpelem lub laserem, by zostawić tylko kropkę na głowie).

5. Czy „Inazuma” to dobra nazwa dla ryby? Inazuma to nazwa konkretnego, rzadkiego wzoru.

• Oznacza „Błyskawicę”. Czerwony wzór ciągnie się nieprzerwanie od głowy do ogona w formie zygzaka (Z).

• Jest to wzór bardzo poszukiwany, ale ryzykowny. Jeśli zygzak pęknie w trakcie wzrostu ryby (np. na grzbiecie), wzór traci ciągłość i staje się po prostu „zwykłym Kohaku”.

6. Jak wybrać młodego Kohaku (Tosai), żeby wyrósł na mistrza? Nie kupuj tego, co wygląda idealnie teraz.

• Zasada: Szukaj ryby, która ma „rozmyte” krawędzie czerwieni przy głowie (Sashi). Oznacza to, że pigment jest głęboko pod łuską i „wychodzi” na wierzch. Taka ryba ma potencjał wzrostu.

• Ryba, która ma ucięte jak żyletką krawędzie (Kiwa) już przy 15 cm długości, jest „skończona”. Prawdopodobnie przy wzroście do 50 cm jej kolor popęka i zrobi się brzydki.

• Szukaj też grubego ogona. Kohaku z cienkim ogonem nigdy nie osiągnie masywnego ciała (body shape).

7. Czy można łączyć Kohaku z innymi odmianami w jednym stawie? Oczywiście, ale estetycznie Kohaku najlepiej wygląda w towarzystwie ryb, które nie są czerwone.

• Dobre tło: Shiro Utsuri (Czarno-Biała), Chagoi (Brązowa/Oliwkowa), Asagi (Niebieska). Te ryby podbijają czerwień Kohaku.

• Złe tło: Benigoi (Cała czerwona), Sanke (Czerwono-Biało-Czarna). Zbyt dużo czerwieni w stawie sprawia, że wzór Kohaku „ginie” w tłumie.