Wpływ oświetlenia i promieniowania UV na wybarwienie ryb

Genetyka i dieta to dwa filary jakości Nishikigoi, jednak to światło słoneczne jest katalizatorem procesów biochemicznych w skórze ryb. Bez odpowiedniej ekspozycji na promieniowanie elektromagnetyczne, nawet najdroższe japońskie karpie koi zaczną tracić intensywność barw. Proces ten jest związany z reakcją komórek pigmentowych (chromatoforów) na energię fotonów o konkretnych długościach fal.

1. Fotorecepcja i chromatofory

Skóra karpia zawiera wyspecjalizowane komórki: melanofory (czerń), erytrofory (czerwień) i ksantofory (żółć).

• Synteza melaniny: Promieniowanie UV stymuluje melanocyty do produkcji melaniny. Jest to mechanizm obronny ryby przed promieniowaniem, podobny do opalenizny u ludzi. W ciemniejszych zbiornikach lub przy braku słońca, czarny pigment (Sumi) staje się szary i traci głębię.

• Intensywność czerwieni: Choć ryba pobiera barwniki z pokarmu, to energia świetlna wpływa na ułożenie pigmentu wewnątrz komórek. Przy silnym oświetleniu barwnik jest rozproszony równomiernie (ryba wygląda intensywniej), natomiast w ciemności ulega skupieniu (agregacji), co powoduje blaknięcie.

2. Rola promieniowania UV-A i UV-B

Słońce dostarcza pełne spektrum światła, w tym kluczowe dla ryb zakresy:

• UV-A ($320-400\ nm$): Przenika głębiej do wody. Wpływa na postrzeganie kolorów przez ryby oraz na ich zachowania społeczne i rozrodcze. Wspomaga blask skóry (Hikari).

• UV-B ($290-320\ nm$): Odpowiada za syntezę witaminy $D_3$, która jest niezbędna do prawidłowego przyswajania wapnia i fosforu. Zdrowy szkielet i twarde łuski to fundament, na którym opiera się estetyka ryby.

3. Tabela: Światło słoneczne vs. Oświetlenie sztuczne (2026)

4. Problem „Greenhouse Fading”

Hodowcy często trzymają ryby w zadaszonych halach (greenhouses), aby chronić je przed drapieżnikami i stabilizować temperaturę. Jeśli poliwęglan lub szkło blokują 100% promieniowania UV:

1. Czerwień (Beni) u Kohaku staje się pomarańczowa.

2. Biel (Shiroji) może zyskać lepszy blask, ale bez kontrastu z głęboką czerwienią ryba traci wartość.

3. Rozwiązanie 2026: Stosowanie nowoczesnych folii i szyb przepuszczających promienie UV lub montaż specjalistycznych lamp UV-B nad basenami hodowlanymi.

FAQ – 10 pytań o wpływ światła na Koi

1. Czy karpie koi mogą dostać oparzeń słonecznych? Tak, w bardzo płytkich i krystalicznie czystych stawach, białe odmiany mogą ulec poparzeniu. Wymagane są strefy cienia (rośliny, mosty).

2. Dlaczego ryby z Mud Pondów mają tak intensywne kolory? To połączenie naturalnej diety, minerałów z gliny i nieograniczonego dostępu do pełnego spektrum światła słonecznego.

3. Czy lampa UV do filtracji wpływa na kolory ryb? Nie bezpośrednio. Lampa UV-C znajduje się wewnątrz filtra i niszczy glony. Nie oświetla ona ryb w stawie.

4. Jakie oświetlenie wybrać do basenu wewnątrz budynku? Najlepiej lampy LED o pełnym spektrum (Full Spectrum) z dodatkowym modułem imitującym UV-A/UV-B.

5. Czy ryby tracą kolor w nocy? Tak, w ciemności ryby „gaszą” pigment, aby stać się mniej widocznymi dla drapieżników. Jest to proces fizjologiczny i odwracalny.

6. Czy głębokość stawu wpływa na kolory? Tak. W bardzo głębokich stawach (powyżej 2,5 m) światło jest silnie filtrowane przez wodę, co może osłabiać intensywność czerwieni u ryb trzymających się dna.

7. Jak sprawdzić, czy mój staw ma za mało światła? Jeśli Twoje karpie kolorowe po 2-3 miesiącach stają się wyraźnie bledsze niż w momencie zakupu (przy zachowaniu dobrej diety), przyczyną jest brak światła.

8. Czy woda o zielonym zabarwieniu (glony) chroni kolory? Paradoksalnie tak – glony są naturalnym filtrem UV i dostarczają barwników, ale ograniczają widoczność ryb dla właściciela.

9. Czy karpie koi cena zależy od ekspozycji na słońce? Tak, ryby wybarwione naturalnie są wyżej cenione niż te, których kolor został „wymuszony” wyłącznie chemią w paszy.

10. Czy zimą światło jest równie ważne? Nie, zimą metabolizm ryb zwalnia, a ich zapotrzebowanie na energię świetlną jest minimalne. Ważne jest jednak zachowanie cyklu dnia i nocy.