Słowniczek japońskich terminów w hodowli Koi – klucz do świata Nishikigoi

W świecie, który tworzą karpie koi, terminologia japońska nie jest jedynie tradycją, ale precyzyjnym narzędziem opisowym. Każde słowo niesie ze sobą konkretną informację o genetyce, wieku lub standardzie wystawowym ryby.

1. Terminy dotyczące wieku i klasyfikacji

Podstawowy podział ryb opiera się na ich wieku, liczonym od momentu wyklucia (zazwyczaj w cyklach wiosennych).

• Tosai: Ryba w swoim pierwszym roku życia (do 12 miesiąca).

• Nisai: Ryba w drugim roku życia.

• Sansai: Ryba w trzecim roku życia.

• Yonsai: Ryba w czwartym roku życia.

• Jumbo: Termin określający osobniki o wyjątkowym potencjale wzrostu, osiągające duże rozmiary (często powyżej 80 cm).

2. Anatomia i cechy fizyczne

Zrozumienie budowy ciała jest kluczowe podczas sędziowania i selekcji.

• Atama: Głowa ryby. Jej czystość jest kluczowa u wielu odmian.

• Kuchibeni: „Szminka” – czerwony pigment na pyszczku ryby.

• Motoaka: Czerwony pigment u nasady płetw piersiowych (typowy dla Asagi/Shusui).

• Motoguro: Czarny pigment u nasady płetw piersiowych (typowy dla odmian Showa i Utsuri).

• Odachi: Nasada ogona. Powinna być gruba i silna, co świadczy o zdrowiu i potencjale wzrostu.

• Telegai: Płetwy piersiowe.

3. Barwy i jakość skóry

Japończycy rozróżniają subtelne niuanse w odcieniach, które decydują o klasie ryby.

• Shiroji: Białe tło lub biały kolor skóry. Powinien być śnieżnobiały, bez żółtych tonów.

• Hi: Ogólne określenie koloru czerwonego.

• Beni: Głęboki, pomarańczowo-czerwony pigment.

• Sumi: Czarny pigment. Rozróżniamy Tsaya-sumi (lśniąca czerń) oraz Boke-sumi (rozmyta, szara czerń u młodych ryb).

• Fukurin: Efekt „siatki” wokół łusek, wynikający z widocznej skóry między łuskami. Bardzo pożądany u odmian metalicznych (Ogon).

• Luster (Teri): Połysk skóry, świadczący o witalności i wysokiej jakości osobnika.

4. Wzory i granice kolorów

Sposób, w jaki kolory łączą się ze sobą, jest najdokładniej opisany w japońskiej terminologii.

• Kiwa: Tylna granica plamy barwnej (od strony ogona). Musi być ostra i wyraźna.

• Sashi: Przednia granica plamy (od strony głowy), gdzie kolor „wchodzi” pod białe łuski.

• Menware: Wzór czarnego pigmentu (Sumi) dzielący głowę ryby (typowy dla Showa).

• Inazuma: Wzór w kształcie błyskawicy (zygzakowaty).

• Maruten: Oddzielna, czerwona plama na głowie (przy obecności innych plam na ciele).

FAQ – 10 pytań o japońskie terminy Koi

1. Co to znaczy, że ryba to „Tategoi”? Tategoi to ryba o ogromnym potencjale przyszłościowym. Jest to osobnik, który w momencie zakupu może nie wyglądać idealnie, ale jego genetyka gwarantuje, że za 2-3 lata stanie się czempionem.

2. Czym różni się „Hi” od „Beni”? Hi to termin ogólny dla czerwieni, natomiast Beni odnosi się do konkretnego, wysokiej jakości pigmentu o głębokim, niemal krwistym odcieniu.

3. Co oznacza „Doitsu”? Termin ten odnosi się do ryb bezłuskich lub o zredukowanym łuskowaniu (pochodzących od niemieckich karpi lustrzeni).

4. Co to jest „Ginrin”? To określenie ryb o diamentowo lśniących łuskach, które odbijają światło jak małe lusterka.

5. Czy „Sanke” i „Sanshoku” to to samo? Tak. Taisho Sanshoku to pełna nazwa odmiany Sanke (trójkolorowa ryba z ery Taisho).

6. Czym jest „Shimi”? To niepożądane, małe czarne kropki pojawiające się na białej skórze, uznawane za wadę ubarwienia.

7. Co oznacza „Tsubo Sumi”? To czarny wzór, który pojawia się wyłącznie na białym tle (Shiroji), co jest bardzo cenione u odmiany Sanke.

8. Co to jest „Nishikigoi”? Dosłownie „pływający klejnot” – to oficjalna nazwa ozdobnych karpi Koi.

9. Co oznacza termin „Maki-agari”? Odnosi się do wzoru, który „owija się” wokół brzucha ryby, przechodząc z boków na dolną część ciała.

10. Czy „Hanako” to imię czy odmiana? Hanako to imię najdłużej żyjącego karpia Koi w historii (dożył 226 lat), ale termin ten nie opisuje konkretnej odmiany.