Pasożyty jednokomórkowe (Costia, Chilodonella, Ich) – jak rozpoznać mikrozagrożenia?

Nawet najbardziej luksusowe japońskie karpie koi mogą paść ofiarą pasożytów jednokomórkowych (protozoa). Są one niewidoczne gołym okiem, a ich obecność objawia się zazwyczaj dopiero w fazie masowego namnożenia. W 2026 roku standardem profesjonalnego hobbysty jest pobieranie zeskrobiny ze śluzu ryby i samodzielna analiza pod mikroskopem, co pozwala na błyskawiczną reakcję i ochronę cennych okazów, których karpie koi cena często idzie w tysiące złotych.

1. Wielka Trójka pod mikroskopem

Każdy z tych pasożytów ma charakterystyczną morfologię i sposób poruszania się, co pozwala na ich szybką identyfikację przy powiększeniu 100x – 400x.

Costia (Ichthyobodo)

To jeden z najmniejszych i najbardziej niebezpiecznych pasożytów.

• Wygląd: Kształt fasoli lub kropli wody. Jest niezwykle mała, dlatego wymaga powiększenia minimum 400x.

• Ruch: Bardzo szybki, chaotyczny, „kręcący się”.

• Zagrożenie: Atakuje skórę i skrzela, niszcząc tkanki w błyskawicznym tempie. Często prowadzi do wtórnych infekcji bakteryjnych.

Chilodonella

Pasożyt chłodnej wody, szczególnie groźny wiosną.

• Wygląd: Owalny lub sercowaty kształt z rzędami rzęsek. Widoczny już przy powiększeniu 100x.

• Ruch: Płynny, powolny, przypominający sunięcie „statku kosmicznego”.

• Zagrożenie: Skupia się głównie na skrzelach, powodując ich obrzęk i uduszenie ryby.

Ich (Ichthyophthirius multifiliis) – Kulorzęsek

Wywołuje znaną wszystkim „ospę rybią”.

• Wygląd: Duży, okrągły organizm z charakterystycznym jądrem w kształcie podkowy (widocznym przy 100x-200x).

• Ruch: Powolne obracanie się wokół własnej osi.

• Zagrożenie: Tworzy białe cysty na ciele ryby. Jest trudny do zwalczenia, ponieważ leki działają tylko na jego formy wolnopływające (tomity).

2. Tabela diagnostyczna i metody zwalczania

3. Jak pobrać zeskrobinę (Skin Smear)?

Aby diagnoza była skuteczna, należy postępować zgodnie z protokołem bezpieczeństwa dla karpie koi:

1. Odłów rybę do mniejszego zbiornika.

2. Używając szkiełka nakrywkowego lub tępego plastikowego narzędzia, delikatnie zbierz niewielką ilość śluzu z okolicza za skrzela lub pod płetwą grzbietową.

3. Przenieś śluz na szkiełko podstawowe, dodaj kroplę wody ze stawu i przykryj szkiełkiem nakrywkowym.

4. Analizuj preparat natychmiast, póki pasożyty są żywe i ruchliwe.

Ważne: Nigdy nie lecz całego stawu „na ślepo”. Chemia niszczy filtrację biologiczną. Zawsze najpierw potwierdź pasożyta pod mikroskopem.

FAQ – 10 pytań o pasożyty jednokomórkowe

1. Czy każdy staw ma pasożyty? Tak, w niewielkich ilościach są one częścią ekosystemu. Problemem stają się tylko wtedy, gdy ryba jest zestresowana, a pasożyty zaczynają się masowo namnażać.

2. Czy sól zabija Costię? Costia jest coraz bardziej odporna na niskie stężenia soli. Wymaga zazwyczaj silniejszych środków utleniających lub formalinowych.

3. Jaki mikroskop jest potrzebny do Koi? Wystarczy standardowy mikroskop optyczny z powiększeniem do 400x-600x i oświetleniem LED.

4. Czy pasożyty mogą same zniknąć? Rzadko. Zazwyczaj wymagana jest interwencja, szczególnie jeśli temperatura wody sprzyja ich rozwojowi.

5. Czy ryba może paść od pasożytów w jeden dzień? W przypadku Costii przy bardzo silnej inwazji na skrzela – niestety tak.

6. Dlaczego ryby ocierają się o dno? To próba mechanicznego pozbycia się podrażnienia wywołanego przez pasożyty wgryzające się w skórę.

7. Co to jest „szary nalot” na skórze? To nadprodukcja śluzu przez rybę w odpowiedzi na atak pasożytów.

8. Czy nadmanganian potasu jest bezpieczny? Jest skuteczny, ale wymaga precyzyjnego dawkowania i monitorowania natlenienia wody. Błąd może zabić ryby.

9. Jakie są koszty leczenia dużego stawu? Leczenie stawu o objętości 50 000 l jest drogie, dlatego kwarantanna nowych ryb jest tak ważna ekonomicznie.

10. Czy japońskie karpie koi są bardziej podatne na pasożyty? Nie, ale ich wysoka wartość sprawia, że każda inwazja jest bardziej dotkliwa dla hodowcy.