Profesjonalne wystawy, w których biorą udział karpie koi (tzw. Koi Shows), nie są jedynie przeglądem estetycznym, lecz rygorystycznym procesem oceny biologicznej i hodowlanej. Sędziowie stosują system wagowy, w którym poszczególne cechy ryby mają przypisaną określoną liczbę punktów. Najważniejszą zasadą jest fakt, że wzór (pattern) jest oceniany na samym końcu, co często zaskakuje początkujących hobbystów.
Priorytety oceny: Hierarchia punktowa
Większość międzynarodowych standardów sędziowania (np. Shinkokai) opiera się na następującym podziale punktowym:
-
Konformacja ciała (Body Shape) – ok. 50-60% oceny: Jest to najważniejszy element. Sędziowie poszukują sylwetki typu „torpeda”. Ryba musi być potężna, z szeroką głową, grubą nasadą ogona i symetrycznymi płetwami. Jakiekolwiek deformacje kręgosłupa, asymetria płetw czy nieproporcjonalny wzrost dyskwalifikują rybę z walki o tytuł Grand Championa.
-
Jakość koloru i skóry (Color & Skin Quality) – ok. 20-30% oceny: Oceniana jest głębia pigmentu, jego jednolitość oraz blask skóry (Luster). Białe tło (Shiroji) musi być śnieżnobiałe, bez żółtych przebarwień. Czerwień (Hi) powinna być głęboka i mieć te same nasycenie na całym ciele.
-
Wzór (Pattern) – ok. 10-20% oceny: Dopiero gdy ryba ma idealne ciało i doskonałą jakość skóry, sędzia bierze pod uwagę wzór. Musi on być zbalansowany (nie może „przeciążać” jednej strony ryby) i mieć wyraźne granice.
Kluczowe detale techniczne: Kiwa i Sashi
Sędziowie wysokiej klasy zwracają szczególną uwagę na mikroskopijne granice między kolorami, co świadczy o stabilności genetycznej pigmentu:
-
Kiwa: To tylna krawędź plamy (bliżej ogona). Powinna być ostra jak brzytwa. Wyróżniamy Kamisori-kiwa (przecinająca łuskę w linii prostej) oraz Maruzome-kiwa (podążająca za zaokrąglonym kształtem łuski).
-
Sashi: To przednia krawędź plamy (bliżej głowy), gdzie kolor zachodzi pod białą łuskę. Sędziowie oceniają, czy Sashi jest równe na całej długości wzoru, co sugeruje, że kolor będzie się poprawiał wraz z wiekiem ryby.
Klasyfikacja wystawowa (Size Classes)
Ryby na wystawach są dzielone według rozmiaru (co 5 lub 10 cm), aby zapewnić sprawiedliwą rywalizację. Najbardziej prestiżowe tytuły to:
-
Grand Champion: Najlepsza ryba całej wystawy (zazwyczaj z odmian Gosanke).
-
Jumbo Champion: Ryba o najlepszej konformacji w największej klasie rozmiarowej (powyżej 80-85 cm).
-
Best in Variety: Najlepszy przedstawiciel danej odmiany (np. najlepsze Shiro Utsuri).
FAQ – 10 pytań o sędziowanie karpi Koi
-
Dlaczego wzór jest mniej ważny niż budowa ciała? Ponieważ wzór może się zmienić z wiekiem, a dobra budowa ciała świadczy o doskonałej genetyce i potencjale do osiągnięcia dużych rozmiarów.
-
Czy ryba z uszkodzoną płetwą może wygrać? Zazwyczaj nie. Każdy ubytek mechaniczny jest traktowany jako poważna wada i obniża punktację w kategorii konformacji.
-
Co to jest „Luster” (Połysk)? To naturalny blask skóry, który sprawia, że kolory wydają się świecić od wewnątrz. Jest to oznaka zdrowia i najwyższej jakości ryby.
-
Czy sędziowie dotykają ryb podczas oceny? Rzadko. Ocena odbywa się zazwyczaj wzrokowo, gdy ryby pływają w specjalnych niebieskich zbiornikach wystawowych (show vats).
-
Czym różni się sędziowanie ZNA od Shinkokai? ZNA kładzie nieco większy nacisk na aspekty tradycyjne i naturalne, podczas gdy Shinkokai (stowarzyszenie hodowców) promuje ryby o największym potencjale rynkowym i wystawowym.
-
Czy odmiany inne niż Gosanke mogą zostać Grand Championem? Zdarza się to niezwykle rzadko na dużych wystawach w Japonii; zazwyczaj Grand Championem zostaje Kohaku, Sanke lub Showa.
-
Co dyskwalifikuje rybę na wystawie? Choroby, pasożyty, deformacje kręgosłupa, brak płetwy lub asymetryczne wąsy.
-
Czy wiek ryby ma znaczenie? Tak, ryba musi wyglądać odpowiednio do swojego wieku. Młoda ryba nie może mieć „starego”, zbyt nasyconego koloru, a stara ryba nie może mieć słabej budowy.
-
Jak sędziowie oceniają biały kolor (Shiroji)? Biel musi być czysta, przypominać śnieg lub porcelanę. Wszelkie różowe (stres) lub żółte (zła dieta) odcienie obniżają notę.
-
Czy można wystawić karpia Butterfly Koi? Tylko na wystawach, które mają dedykowaną klasę dla Longfin/Butterfly. Na tradycyjnych japońskich wystawach te ryby zazwyczaj nie są dopuszczane do rywalizacji głównej.
