W technologii utrzymania biotopów, w których przebywają karpie koi, lampa UV-C pełni funkcję fizycznego sterylizatora. Jej działanie opiera się na emisji fal o długości około 254 nanometrów, które przenikają przez struktury komórkowe mikroorganizmów, trwale uszkadzając ich kod genetyczny i uniemożliwiając replikację.
Mechanizm eliminacji „zielonej wody”
Zakwit wody, objawiający się intensywnym zielonym zabarwieniem, jest wywołany przez glony jednokomórkowe (zielenice).
-
Koagulacja: Promieniowanie UV-C powoduje niszczenie powłok glonów, co prowadzi do ich obumierania i zbierania się w większe skupiska (flokulacja).
-
Filtracja mechaniczna: Martwe glony, po przejściu przez lampę, muszą zostać usunięte przez filtr mechaniczny (np. bębnowy lub gąbkowy). Bez wydajnego filtra, martwa materia organiczna ulegnie rozkładowi, podnosząc poziom amoniaku.
Sterylizacja a klarowanie wody
Ważne jest rozróżnienie dwóch trybów pracy lampy:
-
Klarowanie: Niska dawka promieniowania wystarcza do zabicia glonów. Stosuje się wówczas przepływ wody zgodny z maksymalną wydajnością pompy.
-
Sterylizacja: Aby lampa UV-C skutecznie redukowała populację bakterii chorobotwórczych, wirusów i pasożytów, woda musi przepływać przez komórkę znacznie wolniej. Dłuższy czas ekspozycji na promieniowanie zwiększa skuteczność niszczenia patogenów.
Parametry techniczne i konserwacja
Efektywność lampy UV-C drastycznie spada wraz z zabrudzeniem osłony kwarcowej. Osady z kamienia (wapń i magnez) tworzą barierę dla promieniowania.
-
Wymiana promiennika: Większość żarników UV-C traci swoją wydajność po około 8 000 – 9 000 godzinach pracy. Oznacza to, że promiennik należy wymieniać co sezon, nawet jeśli nadal emituje światło widzialne (niebieską poświatę).
-
Lokalizacja w systemie: Lampa powinna być montowana za filtrem mechanicznym, aby promieniowanie nie było blokowane przez duże cząstki zawiesiny.
FAQ – 10 pytań o lampy UV-C w stawie
-
Czy lampa UV-C zabija dobre bakterie w filtrze biologicznym? Nie. Bakterie nitryfikacyjne osiedlają się na mediach filtracyjnych (złożu). Lampa UV-C zabija tylko mikroorganizmy swobodnie unoszące się w wodzie, która przez nią przepływa.
-
Jak dobrać moc lampy do stawu z Koi? Przyjmuje się standard 2-3 W na każde 1000 litrów wody w stawie zacienionym i do 4-5 W w stawach mocno nasłonecznionych.
-
Dlaczego woda jest nadal zielona mimo włączonej lampy? Przyczyną może być zbyt szybki przepływ wody przez lampę, zużyty żarnik lub zabrudzona rura kwarcowa chroniąca promiennik.
-
Czy lampę UV-C należy wyłączać na noc? Nie. Lampa powinna pracować w trybie ciągłym (24h), aby utrzymać stałą presję na populację glonów i bakterii.
-
Kiedy najlepiej wymienić żarnik UV-C? Najlepiej zrobić to na wiosnę, przed rozpoczęciem sezonu intensywnego wzrostu glonów.
-
Czy promieniowanie UV-C jest bezpieczne dla karpi Koi? Tak, ponieważ promieniowanie działa wyłącznie wewnątrz zamkniętej obudowy lampy. Ryby w stawie nie mają z nim bezpośredniego kontaktu.
-
Co to jest rura kwarcowa w lampie UV? To szklana osłona, w której umieszczony jest żarnik. Wykonana z kwarcu, ponieważ zwykłe szkło blokuje promieniowanie UV-C.
-
Czy lampa UV-C usuwa glony nitkowate? Nie. Lampa działa tylko na mikroorganizmy przepływające przez jej wnętrze. Glony nitkowate, przytwierdzone do ścian stawu, wymagają innych metod zwalczania.
-
Jak sprawdzić, czy lampa UV-C działa? Większość lamp posiada wziernik (bezpieczne okienko), przez które widać niebieską poświatę pracującego żarnika.
-
Czy lampa UV-C wpływa na parametry chemiczne wody? Lampa nie zmienia pH ani twardości wody, ale pośrednio wpływa na cykl azotowy, redukując ilość martwej materii organicznej trafiającej do filtra (jeśli jest połączona z dobrym filtrem mechanicznym).
