Jakie rodzaje Koi łączą kolory czerwony, biały i czarny?

W Japonii te trzy kolory (Biel, Czerwień, Czerń) stanowią fundament estetyki Nishikigoi. Nazywa się je „Gosanke” (Wielka Trójka), choć do tej grupy zalicza się też dwukolorowe Kohaku. Jednak to dodatek czerni (Sumi) zmienia wszystko. Czerń dodaje rybie siły, dramatyzmu i trójwymiarowości. Sprawia, że obraz staje się kompletny.

Dla początkującego hobbysty rozróżnienie tych odmian to koszmar. „Dlaczego ta ryba z czarnymi plamami to Sanke, a tamta to Showa, skoro wyglądają tak samo?” Różnica tkwi w genetyce i umiejscowieniu czerni.

Oto przewodnik po trójkolorowych wojownikach Twojego stawu.

1. Taisho Sanke (Elegancja na białym tle)

To ryba arystokratyczna. Wyhodowana w erze Taisho (stąd nazwa).

• Definicja: Sanke to białe Kohaku, na które ktoś „strząsnął” czarny tusz z pędzla.

• Baza: Jej bazowym kolorem jest śnieżna biel.

• Czarny (Sumi): Występuje w postaci małych, eleganckich plamek (jak kamienie w ogrodzie zen).

• Kluczowa różnica: U klasycznego Taisho Sanke czarny kolor NIGDY nie powinien występować na głowie. Głowa musi być czysta (biało-czerwona). Jeśli widzisz czarną plamę na nosie lub czole – to prawdopodobnie nie jest Sanke (lub jest to Sanke bardzo niskiej jakości).

• Płetwy: Zazwyczaj mają kilka czarnych kresek (Tejima), ale nie mogą być czarne u nasady.

2. Showa Sanshoku (Siła na czarnym tle)

To ryba „ciężka”, dynamiczna i potężna.

• Definicja: Showa to czarna ryba, na którą „namalowano” białe i czerwone wzory.

• Baza: Jej bazowym kolorem jest czerń. To widać najlepiej u narybku (małe Showa są czarne, małe Sanke są białe).

• Czarny (Sumi): Jest go dużo. Tworzy szerokie pasy, które owijają ciało ryby (tzw. Wrapping Sumi).

• Kluczowa różnica: Showa MUSI mieć czarny wzór na głowie. Idealny wzór to „błyskawica” rozcinająca czoło (tzw. Menware) lub kształt litery V.

• Płetwy: U nasady płetw piersiowych musi znajdować się czarna plama zwana Motoguro. To znak rozpoznawczy Showa. U Sanke tego nie znajdziesz.

3. Beni Kumonryu (Smok Zmienny)

Jeśli Showa i Sanke to klasyczne obrazy olejne, Beni Kumonryu to nowoczesna grafika komputerowa, która… się zmienia.

• Typ: Jest to ryba bezłuska (Doitsu). Skóra jest gładka jak u delfina.

• Kolory: Głęboka, smolista czerń, śnieżna biel i mocna czerwień (Beni).

• Magia: Ta ryba zmienia wzór w zależności od pory roku, temperatury wody i twardości (pH/GH). Latem może być prawie cała czarna, zimą zrobić się biała. Kupując Beni Kumonryu, kupujesz niespodziankę. Nigdy nie wiesz, jak będzie wyglądać za rok. To ekscytujące, ale frustrujące dla perfekcjonistów.

4. Goshiki (Pięć Kolorów w trzech)

Nazwa „Goshiki” oznacza „Pięć Kolorów”, ale współczesne odmiany (Modern Goshiki) wyglądają jak trójkolorowe arcydzieła.

• Wygląd: Ryba ma czerwony wzór (jak Kohaku), ale jej białe tło jest pokryte czarną/szarą siatką łusek (retikulacją).

• Efekt: Czerwień „płonie” na ciemnym tle. Wygląda to jak żarzące się węgle w popiele.

• Wyzwanie: Goshiki są bardzo wrażliwe na parametry wody. W zbyt ciepłej wodzie czerń może blaknąć. W zbyt twardej – czerń może zalać czerwień, brudząc rybę. To ryba dla zaawansowanych.

Jak nie kupić „brudnej” ryby? (Porady zakupowe)

Kupując trójkolorowe Koi, musisz uważać na jakość czerni (Sumi).

1. Jakość Sumi: Czarny kolor musi być jak lakier fortepianowy. Błyszczący, głęboki i gęsty. Unikaj ryb, u których czerń jest szara, matowa lub wygląda jak „sadza” (tzw. Jari Sumi).

2. Krawędzie (Kiwa): Miejsce, gdzie czerń styka się z bielą lub czerwienią, musi być ostre jak cięcie nożem. Rozmyte krawędzie świadczą o słabej genetyce (chyba że to młoda ryba, u której kolor dopiero „wychodzi”).

3. Czystość Bieli: To najważniejszy kontrast. Biel (Shiroji) musi być śnieżna. Jeśli biel jest żółtawa (od nadmiaru spiruliny w karmie wybarwiającej) lub zaróżowiona (stres/amoniak), ryba traci trójwymiarowość.

Kindai Showa – Nowoczesny Kompromis

W ostatnich latach popularność zdobywa odmiana Kindai Showa (Nowoczesna Showa). To Showa, która ma znacznie więcej bieli niż czerni (często 40-50% bieli). Wygląda jaśniej, czyściej i bardziej przypomina Sanke, ale zachowuje potężną budowę ciała i Motoguro na płetwach. To idealny wybór dla kogoś, kto chce mieć w stawie potężną rybę (Jumbo Koi), ale boi się, że klasyczna, ciemna Showa „zniknie” w głębokiej wodzie.

Wybór między Sanke a Showa to wybór między elegancją a siłą.

• Jeśli wolisz finezję, czyste linie i jasne barwy – wybierz Taisho Sanke.

• Jeśli wolisz dynamikę, ciężkie wzory i „twarz wojownika” (czarne pasy na pysku) – wybierz Showę. Pamiętaj tylko, że czerń (Sumi) to kolor, który rozwija się najpóźniej. Młoda ryba może mieć mało czerni, a po 3 latach w Twoim stawie (i przy dobrej filtracji biologicznej) zmienić się w ciemnego potwora. To ryzyko wliczone w cenę.

Mateusz Redaktor Naczelny narybek.com

FAQ – Sanke, Showa, Kumonryu: Pytania do Eksperta

1. Jak w 5 sekund odróżnić Sanke od Showa? Patrz na głowę i płetwy piersiowe.

• Głowa:

  • Sanke: Głowa musi być czysta (biała lub czerwona). Nie ma na niej czarnych plam.

  • Showa: Głowa MUSI mieć czarne wzory (tzw. Menware, pęknięcie na czole).

• Płetwy:

  • Sanke: Ma czarne paski (Tejima) biegnące wzdłuż promieni płetw.

  • Showa: Ma solidną, czarną plamę u nasady płetwy (Motoguro), która rozlewa się ku końcowi.

2. Moja Showa straciła całą czerń (Sumi) latem. Czy to choroba? Nie, to fizyka i temperatura.

• Mechanizm: Czarny pigment (Sumi) u ryb Showa często chowa się w głębszych warstwach skóry, gdy woda jest ciepła (powyżej 24°C) i ryba rośnie bardzo szybko. Skóra się rozciąga, pigment się „rozrzedza”.

• Powrót: Gdy woda ochłodnieje jesienią, a tempo wzrostu spadnie, czerń zazwyczaj wraca, często mocniejsza i bardziej lśniąca. To naturalny cykl dla młodych ryb (Tosai/Nisai). U starych ryb zanik czerni może być nieodwracalny (tzw. Sumi Finish).

3. Czy Hi Utsuri to to samo co Showa bez białego koloru? Genetycznie – są blisko, wizualnie – to inna kategoria.

• Hi Utsuri: Ryba dwukolorowa (Czerwony + Czarny). Czerń owija ciało w szerokie pasy. Nie ma ani jednej białej łuski.

• Showa: Ryba trójkolorowa (Czerwony + Czarny + Biały).

• Problem: Jeśli na Twoim Hi Utsuri pojawi się choć jedna biała plamka (np. na brzuchu lub ogonie), sędzia na wystawie zdyskwalifikuje ją jako Utsuri i oceni jako „bardzo słabą Showa”. Wartość ryby spada wtedy drastycznie.

4. Co to jest „Aka Sanke”? To Sanke, u której czerwień (Hi) zajmuje prawie całe ciało, tworząc ciągły dywan od głowy do ogona, bez przerw (bez białych „okien”).

• Wygląda imponująco, ale jest niżej oceniana niż klasyczna Sanke z wzorem „schodkowym”.

• Często mylona z Aka Bekko (Czerwona z czarnymi kropkami), ale Aka Bekko nie ma białego brzucha, a Aka Sanke – ma.

5. Kupiłem Beni Kumonryu, a teraz jest całe czarne. Co zrobiłem źle? Nic. To natura tej odmiany („Smok Zmienny”).

• Beni Kumonryu to ryba bezłuska (Doitsu), bardzo wrażliwa na parametry wody.

• Twarda woda (Hard Water): W wodzie o wysokim GH i pH, czerń (Sumi) staje się agresywna i potrafi zalać całą rybę, zakrywając biel i czerwień.

• Miękka woda: Sprzyja cofaniu się czerni i odsłanianiu bieli. Jeśli chcesz odzyskać wzór, musisz zmiękczyć wodę (np. wodą z RO lub deszczówką), ale rób to bardzo ostrożnie, by nie zdestabilizować pH.

6. Czy „Kage Sumi” (Cień) to wada? U młodej ryby – zaleta. U starej – wada.

• Kage Sumi: To szary, rozmyty cień czerni widoczny „pod” łuską. Wygląda jakby był za mgłą.

• Przyszłość: U młodej Sanke lub Showa oznacza to, że w tym miejscu wyjdzie w przyszłości piękna, głęboka czerń. Kupując małą rybę, szukasz właśnie Kage Sumi.

• Teraźniejszość: U dorosłej ryby (5+ lat) czerń powinna być już „wykończona” (Hon Sumi) – lśniąca i ostra. Jeśli nadal jest szara i mglista, znaczy to, że ryba ma słabą jakość i nigdy nie „dojdzie”.

7. Dlaczego moja Showa ma różne oczy? To cecha charakterystyczna dla odmian z dużą ilością czerni na głowie.

• Często zdarza się, że czarny pas (Menware) przechodzi przez jedno oko, czyniąc je wizualnie mniejszym lub ciemniejszym. Drugie oko pozostaje na białym lub czerwonym tle. Nie jest to wada, o ile ryba widzi. To dodaje jej „pirackiego” charakteru.

8. Co to jest „Kindai Showa” i dlaczego jest droższa? Kindai oznacza „nowoczesny”.

• Klasyczna Showa jest w 70% czarna i w 30% kolorowa. Jest mroczna i ciężka.

• Kindai Showa ma proporcje odwrócone: dużo bieli (Shiroji), jasne tło, a czerń występuje jako akcenty. Wygląda bardziej jak Sanke, ale ma Motoguro na płetwach.

• Jest droższa, bo trudniej wyhodować rybę, która ma dużo czystej bieli (niepoplamionej czarnymi kropkami Jari Sumi) przy zachowaniu silnego, czarnego wzoru Showa.