Przez lata hobbystom wmawiano, że brudną wodę w oczku wodnym „załatwią rośliny” albo „specjalne bakterie z butelki”. To kłamstwo, które kosztowało życie tysięcy drogich ryb. Karpie Koi mają potężną przemianę materii. Generują ogromne ilości fizycznego brudu – odchodów, niestrawionych resztek wysokobiałkowej karmy oraz martwych glonów.
Anatomia Maszyny: Jak działa filtr bębnowy?
Filtr bębnowy to w 100% zautomatyzowana stacja separacji mechanicznej. Zastępuje uciążliwe szczotki, siatki i gąbki. Jego działanie opiera się na prostych prawach fizyki i automatyce:
- Wlot brudnej wody: Woda ze stawu wpływa bezpośrednio do wnętrza cylindrycznego bębna.
- Sito ze stali nierdzewnej: Ściany bębna zbudowane są z niezwykle drobnej siatki (najczęściej o oczkach wielkości 60 mikronów – to grubość ludzkiego włosa!). Woda przepływa przez sito do komory czystej, ale cały fizyczny brud zostaje uwięziony na wewnętrznej ściance bębna.
- Czujnik poziomu: W miarę jak sito zatyka się brudem, woda nie może przez nie swobodnie przepływać. Różnica poziomów wody przed i za sitem aktywuje czujnik (pływakowy lub sondę).
- Płukanie pod ciśnieniem: Sterownik uruchamia silnik obracający bęben oraz pompę płuczącą. Dysze umieszczone na zewnątrz bębna uderzają strumieniem wody o ciśnieniu 3-4 barów w siatkę, spłukując z niej uwięziony brud.
- Ewakuacja szlamu: Brud trafia do rynny odpływowej znajdującej się w osi bębna i jest natychmiast zrzucany do kanalizacji lub na trawnik.
Cały proces trwa około 10-15 sekund i powtarza się w 100% automatycznie, kilkadziesiąt razy na dobę.
Dlaczego to absolutna rewolucja w hodowli Koi?
Zainstalowanie filtra bębnowego zmienia zasady gry w podstawowych zasadach filtracji zbiornika. Przejście z systemu szczotkowego na „bęben” daje trzy gigantyczne przewagi:
1. Eliminacja gnicia i stabilizacja parametrów
W tradycyjnym filtrze odchody leżą w gąbkach przez tydzień (aż do Twojego weekendowego czyszczenia), rozpuszczając się i trując wodę. Filtr bębnowy usuwa ten sam brud ze stawu w ciągu kilkunastu minut od jego wyprodukowania przez rybę. Odchody nie zdążą ulec mineralizacji. Dzięki temu parametry wody pozostają idealnie stabilne, a poziom azotanów drastycznie spada.
2. Bezpieczeństwo biologiczne (Koniec z owrzodzeniami)
Brud gromadzący się na dnie stawu lub w gąbkach to wylęgarnia groźnych bakterii. To tam namnażają się patogeny odpowiedzialne za dziury w ciele ryb. Fizyczne usunięcie „paliwa” dla tych bakterii to najlepsza prewencja przed śmiertelną chorobą Aeromonas.
3. Ulga dla Bio-Złoża
Nawet najlepsza filtracja biologiczna (np. ruchome złoże K1) zadusi się, jeśli pokryje się szlamem. Ponieważ z bębna wypływa woda pozbawiona drobin powyżej 60 mikronów, złoża biologiczne pozostają zawsze sterylnie czyste i pracują z maksymalną wydajnością napowietrzania.
Złota zasada instalacji: System Grawitacyjny
Aby filtr bębnowy działał w 100% swojego potencjału, nie powinieneś tłoczyć do niego wody pompą zanurzoną w stawie. Dlaczego? Pompa łopatkowa to w praktyce „blender”. Zanim brud trafi do filtra, pompa zmieli go na drobny pył, który częściowo przeleci nawet przez gęste sito.
Profesjonalna instalacja wymaga systemu grawitacyjnego. Woda spływa do filtra swobodnie (pod własnym ciężarem) przez odpływ denny (Bottom Drain) i skimmer, niosąc odchody w całości. Dopiero za filtrem bębnowym znajduje się energooszczędna pompa wody, która pompuje krystalicznie czystą wodę z powrotem do stawu.
Werdykt Inżyniera
Filtr bębnowy nie jest tanim gadżetem. To inwestycja rzędu kilku lub kilkunastu tysięcy złotych. Jednak w perspektywie 5 lat utrzymania profesjonalnego stawu z Koi, ta maszyna zwraca się wielokrotnie: w oszczędności prądu, braku wydatków na leki dla ryb, a przede wszystkim – w Twoim wolnym czasie. Nie musisz już prać śmierdzących gąbek. Robi to za Ciebie automat, a Ty możesz po prostu usiąść i podziwiać ryby.
Mateusz
Inżynier systemów wodnych narybek.com
FAQ – Eksploatacja Filtra Bębnowego: Pytania do Inżyniera
1. Co się stanie z filtrem bębnowym, gdy braknie prądu?
To zależy od zaawansowania sterownika. Gdy nie ma prądu, bęben staje, a brud błyskawicznie zatyka siatkę. Woda przestaje przepływać do komory biologicznej.
W tanich systemach główna pompa wody (tłocząca wodę do stawu) wyssie resztkę wody zza bębna i zacznie pracować „na sucho”, co po kilku godzinach spali jej silnik. Profesjonalne sterowniki filtrów bębnowych posiadają specjalne gniazda dla głównej pompy. Gdy czujnik wykryje krytycznie niski poziom wody za bębnem (z powodu braku płukania), system automatycznie odetnie zasilanie głównej pompy, ratując ją przed spaleniem. Gdy prąd wróci, bęben sam wykona cykl płukania i zresetuje układ.
2. Dlaczego bęben nagle zaczął płukać się co 2 minuty, a woda w stawie jest czysta?
To klasyczny objaw „zakamienienia” lub zarośnięcia siatki (tzw. zjawisko biofilmu).
Nawet niewidoczne gołym okien bakterie i minerały (z twardej wody kranowej) osadzają się na stalowej siatce 60 mikronów, zmniejszając jej przepustowość. Sterownik myśli, że to brud, więc uruchamia płukanie, ale woda pod ciśnieniem nie zmyje kamienia wapiennego. Rozwiązanie: Raz w roku należy przemyć siatkę specjalnym, kwasowym odkamieniaczem do bębnów (lub 10% roztworem kwasu solnego), nałożonym pędzlem. Po 15 minutach siatka odzyskuje 100% przepustowości.
3. Siatka 40, 60 czy 120 mikronów – co jest najlepsze dla Karpi Koi?
Złotym środkiem (Standardem Przemysłowym) jest 60-70 mikronów.
Siatka 40 mikronów przefiltruje wodę „na kryształ”, ale będzie się płukać tak często, że zużyjesz hektolitry wody, a pompa płucząca szybko się zużyje. Dodatkowo usuniesz z wody pożyteczny zooplankton. Z kolei siatka 120 mikronów (często stosowana w tanich bębnach basenowych) przepuści drobny pył z odchodów i martwych glonów, który ostatecznie zatka Twoją biologię. Zostań przy 60 mikronach.
4. Pompa płucząca „wyje”, a dysze słabo pryskają. Co robić?
Prawdopodobnie dysze spłukujące uległy zatkaniu. Woda do płukania bębna jest pobierana zza siatki (jest to woda czysta z mikropyłem). Czasami drobina piasku, odłamek muszli ślimaka lub kamień z twardej wody zatka wąską szczelinę dyszy.
Wystarczy odkręcić dysze (zazwyczaj mają gwint lub szybkozłączkę) i przeczyścić je igłą lub wymoczyć w occie. Praca pompy wysokociśnieniowej na zatkanych dyszach powoduje wzrost ciśnienia w magistrali i wycie charakterystyczne dla przeciążonego silnika.
5. Jak zabezpieczyć filtr bębnowy na polską zimę (-20°C)?
Filtr bębnowy to urządzenie z rurkami, w których woda stoi pod ciśnieniem. Mróz to jego największy wróg.
Jeśli filtr znajduje się na zewnątrz w nieogrzewanej komorze (np. przysypany tylko deskami), musisz go całkowicie opróżnić. Najważniejsze jest spuszczenie wody z pompy płuczącej (ma specjalną śrubę spustową) oraz magistrali dysz. Zamarznięta woda w korpusie pompy płuczącej rozsadzi żeliwną lub mosiężną obudowę w jedną noc. Elektronikę (sterownik) najlepiej odpiąć i zabrać do ciepłego garażu. Jeśli filtr stoi w izolowanej, murowanej komorze z kablem grzewczym – może pracować całą zimę na zmniejszonym przepływie.
6. Czy bęben poradzi sobie z długimi glonami nitkowatymi?
I tak, i nie. Bęben świetnie wyłapie martwe, urwane glony, które pływają w toni wodnej. Zostaną one spłukane do rynny.
Problemem są długie żywe nitki (rzędu 20-30 cm), które zostaną zassane z dna. Zamiast spaść do rynny, mogą okręcić się wokół osi bębna lub zablokować czujniki poziomu wody. Zanim uruchomisz bęben na 100%, zawsze musisz zlikwidować inwazję długich glonów nitkowatych w samym stawie (mechanicznie i chemicznie).
7. Nie mam dostępu do kanalizacji w ogrodzie. Czy mogę zamontować filtr bębnowy?
Tak, absolutnie. Woda z płukania bębna (tzw. popłuczyny) to nic innego jak woda ze stawu wymieszana z nawozem organicznym (odchodami ryb). Jest to fenomenalny, darmowy nawóz płynny.
Wystarczy odprowadzić rurę spustową (najlepiej 110 mm, aby nie spowalniać zrzutu grawitacyjnego) do „studni chłonnej” wykopanej w ogrodzie, zasypanej grubym żwirem, lub skierować ją w pobliże żywopłotu/drzew. Pamiętaj jednak, by zrzut zaplanować z dala od tarasu – latem gnijące na powierzchni ziemi odchody dużych Koi mają intensywny, bagienny zapach.
