Doitsu (Bezłuskie Koi): Wady, zalety i wpływ na głębię kolorów

W świecie japońskich karpi Koi istnieje fundamentalny podział na dwie grupy: Wagoi (ryby w pełni ułuszczone, tradycyjne) oraz Doitsu (ryby bezłuskie lub częściowo ułuszczone).

Słowo „Doitsu” w języku japońskim oznacza po prostu „Niemcy”. To właśnie stamtąd, na początku XX wieku, sprowadzono do Japonii karpie konsumpcyjne – lustrzenie i golce – aby skrzyżować je z kolorowymi Asagi. Celem było uzyskanie ryb o szybszym wzroście i większej masie. Efekt przeszedł najśmielsze oczekiwania. Powstały ryby o kolorach tak żywych, że wyglądały jak pomalowane mokrym lakierem.

Dziś Doitsu to nie tylko ciekawostka, ale pełnoprawna kategoria na wystawach. Jednak posiadanie „gołej” ryby w stawie to broń obosieczna.

Anatomia Doitsu: Nie każdy „golec” jest taki sam

Mówiąc „bezłuski”, często upraszczamy sprawę. Wyróżniamy dwa główne typy budowy skóry Doitsu, które dziedziczą po swoich konsumpcyjnych przodkach:

1. Karp Skórzasty (Leather Carp / Golec): Ryba całkowicie pozbawiona łusek. Jej skóra jest gładka jak u delfina czy suma. To najczystsza forma Doitsu, często spotykana u odmian jednobarwnych (np. Doitsu Karashigoi) lub u zmiennego Kumonryu.

2. Karp Lustrzeń (Mirror Carp / Kagami): Ryba posiada duże, rzadkie łuski ułożone w specyficznych miejscach.

   • Linia grzbietowa: Rząd dużych łusek biegnący wzdłuż kręgosłupa (tzw. „zamek błyskawiczny”).

   • Linia boczna: Pojedyncze łuski wzdłuż boku ryby.

   • Najsłynniejszym przedstawicielem tego typu jest Shusui (bezłuska wersja Asagi).

Zaleta absolutna: Efekt „Mokrego Lakieru”

Dlaczego hodowcy w ogóle zajmują się Doitsu? Odpowiedź jest jedna: Głębia koloru.

Tradycyjna łuska (Wagoi) działa jak matowe szkło. Rozprasza światło, przez co kolory pod nią wydają się nieco bardziej miękkie, pastelowe. Skóra Doitsu działa jak czysta szyba położona na świeżej farbie.

• Intensywność: Czerwień (Hi) na Doitsu Kohaku jest zawsze bardziej krwista i jaskrawa niż na wersji ułuszczonej. Czerń (Sumi) jest głęboka jak smoła.

• Połysk: Zdrowa ryba Doitsu wygląda, jakby była ciągle mokra, nawet po wyjęciu z wody. Jej skóra odbija światło jak lustro. Jest to szczególnie widoczne u odmian metalicznych (np. Doitsu Hariwake), które dosłownie świecą w słońcu.

Czystość krawędzi (Kiwa)

Brak łusek oznacza brak „pikseliozy” na krawędziach wzorów. U Doitsu kolory nie muszą „wchodzić pod łuskę”. Krawędź między czerwonym a białym jest ostra jak cięcie nożem (Kamisori Kiwa). Daje to niesamowicie graficzny, nowoczesny wygląd, który jest bardzo ceniony przy ocenie koloru i wzoru ryby.

Wady i wyzwania: Cena za piękno

Niestety, brak pancerza w postaci łusek ma swoje poważne konsekwencje. Doitsu to ryby „wysokiego ryzyka”.

1. Wrażliwość na uszkodzenia mechaniczne

Łuski to naturalna zbroja. Ryba Doitsu jej nie ma. Każde otarcie o ostry kamień, doniczkę czy pompę w stawie kończy się raną na skórze.

• Goła skóra goi się trudniej i jest bardziej podatna na infekcje bakteryjne i owrzodzenia. Staw dla Doitsu musi być „wygładzony” – żadnych ostrych krawędzi.

2. Magnes na pasożyty

Gładka, bogata w śluz skóra to idealne środowisko dla ektopasożytów.

• Pasożyty jednokomórkowe takie jak Costia, Trichodina czy Chilodonella uwielbiają ryby Doitsu. Atakują je szybciej i gwałtowniej niż ryby ułuszczone.

• W przypadku inwazji, Doitsu pierwsze pokazują objawy (zmatowienie skóry, nadprodukcja śluzu).

3. Problemy z budową ciała (Body Shape)

Geny karpia konsumpcyjnego robią swoje. Doitsu mają tendencję do tycia i szybkiego „skracania się”.

• Trudno jest wyhodować Doitsu o idealnej, wrzecionowatej, eleganckiej budowie. Często stają się „krępe” i mają wydatne brzuchy, co jest wadą na wystawach.

4. Estetyka „Zamka błyskawicznego”

U typów lustrzeniowych (np. Shusui), rząd łusek na grzbiecie musi być idealny. Łuski muszą być równe, symetryczne i ułożone w jednej linii.

• Jedna brakująca, krzywa lub mniejsza łuska (tzw. „wyszczerbiony zamek”) rujnuje wartość ryby. To cecha, którą trzeba sprawdzać przy zakupie jako pierwszą.

Dla kogo jest Doitsu?

Ryby bezłuskie są jak sportowe samochody – wyglądają spektakularnie, przyciągają wzrok, ale są delikatne i wymagają perfekcyjnego serwisu. Nie są to ryby do „bezobsługowych” oczek wodnych z dużą ilością kamieni i mułu. Wymagają doskonałych parametrów wody i wydajnej filtracji biologicznej, aby ich wrażliwa skóra pozostała zdrowa. Jeśli jednak zapewnisz im odpowiednie warunki, odwdzięczą się kolorami, których nie da ci żadna inna ryba.

Mateusz Redaktor Naczelny narybek.com

FAQ – Doitsu (Karpie Bezłuskie): Pytania do Praktyka

1. Czy to prawda, że ryby Doitsu są słabsze i szybciej chorują? Immunologicznie – nie. Fizycznie – tak.

• Brak zbroi: Tradycyjna łuska to twarda tarcza. Doitsu jej nie ma. Pasożyty takie jak Costia czy Trichodina mają bezpośredni dostęp do żywej tkanki skóry. Nie muszą przebijać się przez bariery.

• Efekt: Inwazja pasożytów na Doitsu rozwija się błyskawicznie. Ryba szybciej produkuje nadmiar śluzu (robi się siwa/mleczna).

• Zaleta w nieszczęściu: Na gładkiej skórze Doitsu o wiele szybciej zauważysz pierwsze objawy (zaczerwienienia, ranki), niż pod pancerzem łusek u zwykłego karpia.

2. Co to jest „Muda” i dlaczego dyskwalifikuje rybę? „Muda” to termin oznaczający „niechcianą łuskę”.

• Jeśli kupujesz karpia typu Leather (Golec), np. Doitsu Ogon czy Kumonryu, jego skóra musi być idealnie gładka.

• Jeśli taka ryba ma choć jedną, pojedynczą, dużą łuskę na środku boku (wygląda to jak przyklejony kapsel), jest to wada zwana „Muda Scale”. Na wystawach taka ryba jest automatycznie przesuwana do niższej klasy lub dyskwalifikowana. U hobbysty – po prostu drażni oko.

• Uwaga: Niektórzy dealerzy usuwają te łuski pęsetą przed sprzedażą. Niestety, często odrastają.

3. Mój Doitsu Shusui ma krzywy rządek łusek na grzbiecie. Czy to wada? Tak, i to najpoważniejsza.

• U odmian „Lustrzeń” (Shusui, Doitsu Showa, Doitsu Sanke) rząd łusek wzdłuż płetwy grzbietowej nazywany jest „Zamkiem Błyskawicznym”.

• Wymogi: Musi być on ciągły, prosty i symetryczny po obu stronach płetwy. Łuski muszą być tej samej wielkości.

• Wady: Przerwy w rzędzie, podwójne łuski obok siebie, łuski małe mieszane z dużymi – to wszystko obniża wartość ryby. Idealny „zamek” to rzadkość, za którą płaci się krocie.

4. Czy ryby Doitsu rosną szybciej? Statystycznie – tak, ale „inaczej”.

• Doitsu mają w sobie krew niemieckich karpi konsumpcyjnych, selekcjonowanych na szybki przyrost masy mięśniowej.

• Problem: Mają tendencję do tycia „w brzuch”. Zamiast rosnąć w długie, wrzecionowate „torpedy” (jak klasyczne Chagoi), często robią się pękate i krótkie. Wyglądają wtedy jak piłki rugby.

• Rada: Przy karmieniu Doitsu trzeba uważać z wysokobiałkową paszą (High Growth), by nie zatłuścić ich narządów wewnętrznych.

5. Czy każda odmiana Koi występuje w wersji Doitsu? Prawie każda.

• Mamy Doitsu Kohaku, Doitsu Sanke, Doitsu Showa, Doitsu Ogon itd.

• Wyjątek: Istnieją odmiany, które są TYLKO Doitsu. Najsłynniejsze to:

  • Shusui: To po prostu bezłuska wersja Asagi. (Asagi z łuskami to Asagi, Asagi bez łusek to Shusui).

  • Kumonryu / Beni Kumonryu: Czarna ryba z białym wzorem (lub czerwonym), która zmienia kolory w zależności od pory roku. Zawsze jest bezłuska.

  • Kikokuryu: Metaliczna wersja Kumonryu.

6. Czy Doitsu można trzymać zimą w stawie? Tak, ale są bardziej narażone na „Cold Water Disease”.

• W zimnej wodzie (poniżej 8-10°C) metabolizm ryb zwalnia, a układ odpornościowy „zasypia”.

• Jeśli ryba Doitsu otrze się o dno i zrani delikatną skórę zimą, rana nie zagoi się do wiosny. Zamiast tego wejdzie w nią grzybica (Saprolegnia), która na gołej skórze rozprzestrzenia się jak pożar. Ryby ułuszczone mają tu mechaniczną przewagę.

7. Dlaczego kolory na Doitsu są bardziej jaskrawe? To fizyka optyczna.

• Łuska (nawet przezroczysta) zawsze trochę załamuje światło i działa jak dyfuzor. Zmiękcza krawędzie wzoru.

• Skóra Doitsu jest gładka. Pigment (Czerwień/Czerń) leży bezpośrednio na wierzchu. Nie ma bariery optycznej.

• Dlatego czerń (Sumi) na Doitsu Showa wygląda jak wylana smoła, a czerwień na Doitsu Kohaku jak farba olejna. To idealny wybór dla kogoś, kto lubi wysoki kontrast (HD) w stawie.

8. Jak bezpiecznie wyławiać Doitsu? Nigdy, pod żadnym pozorem, nie używaj podbieraka ze sznurka/żyłki z węzłami!

• Twarda siatka zdejmie śluz z ryby i może porysować skórę.

• Do Doitsu używa się wyłącznie rękawów foliowych (Water Sock), które przenoszą rybę razem z wodą. Ryba nie powinna w ogóle dotykać siatki. Każda rysa na skórze Doitsu zostaje jako blizna na zawsze.