Filtracja mechaniczna i biologiczna – jak zaprojektować wydajny system?

System filtracji to „serce i nerki” Twojego stawu. Japońskie karpie koi to ryby o bardzo szybkim metabolizmie, co oznacza, że produkują ogromne ilości odchodów i amoniaku. Aby woda była krystalicznie czysta, a ryby zdrowe, system musi składać się z dwóch niezależnych, ale współpracujących etapów: mechanicznego i biologicznego.

1. Filtracja mechaniczna: Usuwanie ciał stałych

Zadaniem tego etapu jest odseparowanie odchodów, resztek pokarmu i liści, zanim zaczną one gnić i zatruwać wodę.

• Filtr Bębnowy (Drum Filter): W 2026 roku to absolutny standard w profesjonalnych stawach. Jest w pełni automatyczny – siatka o gęstości 40-70 mikronów wyłapuje brud, a gdy się zapcha, system samoczynnie płucze ją wodą pod ciśnieniem.

• Sito szczelinowe (Sieve Filter): Tańsza, grawitacyjna alternatywa. Wymaga ręcznego usuwania zebranych zanieczyszczeń z sita, ale jest bardzo skuteczne w napowietrzaniu wody.

• Szczotki filtracyjne: Metoda tradycyjna. Tanie, ale wymagają bardzo pracochłonnego czyszczenia ręcznego.

2. Filtracja biologiczna: Serce ekosystemu

Tutaj bakterie nitryfikacyjne zamieniają toksyczny amoniak (NH3) w azotyny (NO2), a następnie w mniej szkodliwe azotany (NO3).

• Moving Bed (MBBR): Komora z pływającymi złożami (np. Hel-X lub K1), które są stale poruszane przez silne napowietrzanie. Zapewnia to bakteriom ogromną powierzchnię i stały dopływ tlenu.

• Bakki Showers (Filtry kaskadowe): Woda spada przez wieże wypełnione porowatym medium (np. Bacteria House). To najwydajniejsza metoda biologiczna, która dodatkowo odgazowuje wodę i nasyca ją tlenem.

• Maty japońskie: Klasyczne rozwiązanie o dużej powierzchni dla bakterii, wymagające jednak regularnego (choć rzadkiego) płukania.

Tabela: Porównanie systemów filtracji mechanicznej

3. Złote zasady projektowania (2026)

Zasada 1: Przepływ wody przez filtr powinien wynosić minimum 100% objętości stawu na godzinę (np. dla stawu 20 m3 potrzebujesz pompy o wydajności 20 m3/h).

Zasada 2: Zawsze planuj filtrację o 30-50% większą, niż sugeruje objętość stawu. Karpie koi szybko rosną, a wraz z nimi rośnie obciążenie biologiczne.

FAQ – 10 pytań o filtrację stawu Koi

1. Czy filtr grawitacyjny jest lepszy od ciśnieniowego? W stawach z Koi systemy grawitacyjne (z odpływami dennymi) są znacznie wydajniejsze i łatwiejsze w utrzymaniu niż małe filtry ciśnieniowe.

2. Jak często czyścić filtr biologiczny? Jak najrzadziej. Bakterie nie lubią płukania, zwłaszcza chlorowaną wodą. Jeśli filtracja mechaniczna działa dobrze, biologii prawie nie trzeba dotykać.

3. Co to jest „odpływ denny” (bottom drain)? To rura w najgłębszym punkcie stawu, która zasysa brud bezpośrednio do filtra. Bez niej odchody zalegają na dnie, tworząc strefy beztlenowe.

4. Czy można wyłączyć filtr na noc? Absolutnie nie. Bakterie w filtrze potrzebują stałego przepływu natlenionej wody. Po 2-3 godzinach bez prądu zaczynają masowo ginąć.

5. Ile miejsca potrzebuję na system filtracji? Zazwyczaj filtracja zajmuje od 10% do 20% powierzchni samego stawu.

6. Czym jest „dojrzewanie filtra”? To proces zasiedlania złoża przez bakterie. Trwa zazwyczaj od 4 do 8 tygodni. W tym czasie nie wolno wpuszczać dużej ilości ryb.

7. Czy rośliny mogą zastąpić filtr? U karpi Koi rośliny są traktowane jako dodatek (strefa regeneracyjna), ale same nie poradzą sobie z ilością odpadów, jakie generują te ryby.

8. Jaki wpływ ma temperatura na filtrację? Poniżej 10 stopni Celsjusza aktywność bakterii drastycznie spada. Zimą filtrację należy ograniczyć, ale nie wyłączać całkowicie (jeśli staw nie jest zamarznięty).

9. Dlaczego woda w stawie jest pienista? To wynik nadmiaru białek. Rozwiązaniem jest montaż odpieniacza białek (Protein Skimmer) lub zastosowanie Bakki Shower.

10. Czy karpie koi cena zależy od systemu filtracji? Pośrednio tak. Ryby żyjące w doskonałej wodzie mają lepszą budowę ciała i zdrowszą skórę, co przekłada się na ich wyższą wartość rynkową.