Jakość wody – parametry chemiczne i ich wpływ na zdrowie i kolory

Woda w stawie z Koi jest dynamicznym roztworem chemicznym. Dla hodowcy najważniejsze jest zrozumienie, że ryba „pije” wodę całą powierzchnią ciała i skrzeli, a procesy metaboliczne zachodzące w jej organizmie są nierozerwalnie związane z chemią otoczenia. Stabilność parametrów jest ważniejsza niż ich idealne wartości – gwałtowne skoki pH lub twardości są dla japońskich karpi koi bardziej zabójcze niż życie w wodzie o parametrach odbiegających od normy.

1. Cykl azotowy: Toksyczność i bezpieczeństwo

To najważniejszy proces biologiczny w stawie, napędzany przez bakterie nitryfikacyjne (Nitrosomonas i Nitrobacter).

• Amoniak (NH3 / NH4): Pierwszy produkt przemiany materii. NH3 (amoniak gazowy) jest skrajnie toksyczny. Jego postać zależy od pH i temperatury wody. Przy wysokim pH (powyżej 8.0) i wysokiej temperaturze, większość azotu zamienia się w zabójczy amoniak gazowy. Przy niskim pH zamienia się w mniej groźny amon (NH4).

• Azotyny (NO2): Produkt utleniania amoniaku. Nawet w małych stężeniach blokują transport tlenu w krwi ryb. Poziom w stawie musi wynosić bezwzględne 0 mg/l.

• Azotany (NO3): Końcowy produkt, relatywnie bezpieczny, ale w wysokich stężeniach (powyżej 50 mg/l) hamuje wzrost ryb i powoduje blaknięcie barw.

2. pH, KH i GH: Trójkąt stabilności i kolorów

Te trzy parametry decydują o tym, jak ryba się czuje i jak wyglądają jej barwy.

• pH (Odczyn wody): Optymalny zakres to 7.0 – 8.5.

• KH (Twardość węglanowa): Działa jak „bufor” dla pH. Zapobiega gwałtownym skokom kwasowości. Jeśli KH spadnie poniżej 4 stopni dKH, grozi nam tzw. „crash pH” – nagły spadek pH, który może zabić całą obsadę w kilka godzin.

• GH (Twardość ogólna): Ma kluczowe znaczenie dla estetyki:

  • Niskie GH (Miękka woda): Sprzyja rozwojowi czerwonego pigmentu (Beni). Japońscy hodowcy w Niigacie mają naturalnie miękką wodę, co pomaga w hodowli Kohaku.

  • Wysokie GH (Twarda woda): Wspiera intensywność czarnego pigmentu (Sumi). Odmiany takie jak Shiro Utsuri czy Showa wyglądają lepiej w twardszej wodzie.

3. Tabela: Optymalne parametry wody w 2026 roku

FAQ – 10 pytań o chemię wody dla Koi

1. Dlaczego ryby ocierają się o dno, mimo że nie mają pasożytów? Częstą przyczyną jest nagły skok pH lub zbyt wysoki poziom amoniaku, który drażni skrzela i skórę ryby.

2. Jak szybko obniżyć amoniak w stawie? Najszybszą metodą jest podmiana 30% wody na świeżą (uzdatnioną) oraz dodanie bakterii startowych do filtra.

3. Czy woda deszczowa jest dobra dla Koi? Nie. Deszczówka jest skrajnie miękka i zakwaszona, co drastycznie obniża poziom KH i może doprowadzić do nagłego spadku pH.

4. Co robić, gdy KH jest zbyt niskie? Należy dodać wodorowęglan sodu (zwykłą sodę oczyszczoną) w małych dawkach, aby stopniowo odbudować bufor bezpieczeństwa.

5. Czy wysokie azotany są groźne? Nie zabiją ryb natychmiast, ale długofalowo osłabiają ich odporność i sprzyjają inwazjom glonów nitkowatych.

6. Jak twardość wody wpływa na karpie koi cenę? Ryby o potencjale wystawowym wymagają precyzyjnego sterowania twardością (GH), aby ich wzór rozwijał się harmonijnie.

7. Czy testy kropelkowe są lepsze od paskowych? Zdecydowanie tak. Testy kropelkowe są znacznie dokładniejsze i dają pewniejszy wynik.

8. Dlaczego pH rośnie po południu? To wynik pracy glonów i roślin, które za dnia zużywają dwutlenek węgla. Jest to zjawisko naturalne, o ile wahania nie są zbyt duże.

9. Czy woda z kranu nadaje się prosto do stawu? Tylko po usunięciu chloru za pomocą uzdatniacza. Chlor niszczy skrzela ryb i zabija pożyteczne bakterie w filtrze.

10. Jaki wpływ na chemię wody ma karmienie? Każda porcja karmy to dodatkowy ładunek azotu. Im więcej karmisz, tym wydajniejszy musi być filtr, by utrzymać amoniak i azotyny na poziomie zero.