Przywry to pasożytnicze płazińce, które niemal zawsze są obecne w ekosystemie stawu, ale stają się problemem, gdy system immunologiczny ryb słabnie. W 2026 roku kluczem do ich zwalczania jest precyzyjna identyfikacja pod mikroskopem, ponieważ japońskie karpie koi wymagają różnego podejścia terapeutycznego w zależności od tego, czy mamy do czynienia z pasożytem jajorodnym, czy żyworodnym. Błędna diagnoza często prowadzi do nawrotów infekcji, co obniża kondycję ryb i ich rynkową wartość (patrz: karpie koi cena).
1. Dactylogyrus (Przywra skrzelowa)
To pasożyt wyspecjalizowany w atakowaniu delikatnej tkanki skrzeli.
-
Rozmnażanie: Jest jajorodny. Składa jaja, które opadają na dno stawu i są odporne na większość dostępnych leków.
-
Wygląd pod mikroskopem (40x–100x): Posiada charakterystyczne cztery czarne kropki (plamki oczne) na przedniej części ciała. Na tylnym końcu znajduje się aparat czepny z hakami.
-
Objawy: Ryby „pompują” skrzela, odstają im pokrywy skrzelowe, często ocierają się właśnie okolicą głowy o przedmioty w stawie.
2. Gyrodactylus (Przywra skórna)
Ten pasożyt bytuje głównie na skórze i płetwach ryb.
-
Rozmnażanie: Jest żyworodny. Charakteryzuje się tzw. efektem rosyjskiej lalki (matrioszki) – wewnątrz dorosłego osobnika widać już rozwinięty zarodek, a w nim kolejny.
-
Wygląd pod mikroskopem (40x–100x): Brak plamek ocznych. Jest zazwyczaj nieco mniejszy od przywry skrzelowej. Wewnątrz ciała wyraźnie widać haki embrionu.
-
Objawy: Ryby wykonują gwałtowne ruchy, składają płetwy, na skórze pojawia się mętny nalot śluzu, a w zaawansowanych stadiach – krwawe wybroczyny.
3. Tabela porównawcza i protokół leczenia
| Cecha | Dactylogyrus (Skrzelowa) | Gyrodactylus (Skórna) |
| Miejsce ataku | Skrzela | Skóra, płetwy |
| Rozmnażanie | Jaja (odporne na leki) | Żyworodność (szybka inwazja) |
| Plamki oczne | Obecne (4 kropki) | Brak |
| Liczba dawek leku | Minimum 2-3 (w odstępach) | Zazwyczaj 1 dawka wystarcza |
| Główny lek | Prazikwantel / Flubendazol | Prazikwantel / Flubendazol |
Protokół leczenia 2026:
Ze względu na jaja Dactylogyrus, leczenie musi być powtórzone. Czas między dawkami zależy od temperatury wody:
-
W temperaturze 20-25°C powtórka po 4-5 dniach.
- W temperaturze 15°C powtórka po 7-10 dniach.
Bez drugiej dawki, wyklute z jaj młode przywry szybko odbudują populację.
FAQ – 10 pytań o przywry u Koi
-
Czy przywry widać gołym okiem? Zazwyczaj nie. Mają od 0,3 do 0,5 mm długości i są przezroczyste. Wymagają mikroskopu.
-
Czy sól zabija przywry? Sól w stężeniu 0,3-0,6% pomaga rybom (osmoregulacja), ale rzadko całkowicie eliminuje przywry. Wymagane są leki celowane.
-
Czy Prazikwantel niszczy filtrację biologiczną? Nie, w zalecanych dawkach jest bezpieczny dla bakterii nitryfikacyjnych.
-
Dlaczego moje ryby nadal się ocierają po pierwszej dawce? Jeśli to Dactylogyrus, jaja przetrwały i właśnie wykluwają się nowe pasożyty. Czekaj na termin drugiej dawki.
-
Czy przywry są groźne dla ludzi? Nie, te gatunki atakują wyłącznie ryby.
-
Jak pobrać zeskrobinę na przywry? Delikatnie przesuń szkiełkiem po boku ryby (skórna) lub ostrożnie pobierz śluz spod pokrywy skrzelowej (skrzelowa).
-
Czy można przedawkować leki na przywry? Tak, zbyt wysokie stężenie może uszkodzić śluzówkę ryb, dlatego zawsze dokładnie oblicz objętość stawu.
-
Czy przywry mogą zabić rybę? Tak, masowa inwazja na skrzela prowadzi do uduszenia, a na skórze do wtórnych infekcji bakteryjnych i posocznicy.
-
Czy karpie kolorowe są bardziej odporne niż japońskie karpie koi? Nie, wrażliwość na pasożyty jest identyczna u wszystkich odmian karpia.
-
Czy lampa UV musi być wyłączona podczas leczenia? Tak, większość leków na przywry ulega rozkładowi pod wpływem promieniowania UV. Wyłącz lampę na min. 24-48h.
