Chemia wody w stawie Koi – wzajemne zależności między pH, KH i GH

Zarządzanie środowiskiem, w którym przebywają karpie koi, to w rzeczywistości zarządzanie chemią wody. Ryby te, jako organizmy stale wymieniające jony z otoczeniem przez skrzela, są bezpośrednio narażone na każdą zmianę parametrów fizykochemicznych. Największym wyzwaniem dla hodowcy nie jest osiągnięcie konkretnych wartości, lecz utrzymanie ich stabilności w czasie (homeostaza).

1. pH – Wskaźnik kwasowości i zasadowości wody

Parametr pH określa stężenie jonów wodorowych w wodzie. Dla karpi Koi optymalny zakres mieści się między 7.0 a 8.5, jednak kluczowa jest unikanie nagłych skoków tego parametru.

• Wpływ na toksyczność amoniaku: Jest to najważniejsza zależność w stawie. Przy niskim pH (poniżej 7.0) większość azotu amonowego występuje w formie bezpiecznego jonu amonowego (NH4+). Jednak wraz ze wzrostem pH (powyżej 8.0), gwałtownie wzrasta udział wolnego amoniaku (NH3), który jest silnie toksyczny i parzy skrzela ryb.

• Dobowe wahania: W gęsto zarośniętych lub zaglonionych stawach pH zmienia się w cyklu dobowym. W dzień rośliny pobierają CO2 (podnosząc pH), a w nocy go wydalają (obniżając pH). Zbyt duże amplitudy tych zmian (powyżej 0.5 jednostki na dobę) prowadzą do stresu kwasowego u ryb.

2. KH (Twardość węglanowa) – Kluczowy bufor bezpieczeństwa

KH, czyli zasadowość, to najważniejszy parametr w profesjonalnym stawie Koi. Odpowiada on za zdolność wody do neutralizowania kwasów i utrzymywania stabilnego pH.

• Bakterie a KH: Bakterie nitryfikacyjne w filtrze biologicznym podczas utleniania amoniaku zużywają węgiel nieorganiczny (węglany). Na każdy gram utlenionego amoniaku bakterie zużywają około 7 gramów KH. Jeśli poziom KH spadnie poniżej 4 stopni niemieckich (4 dKH), filtr biologiczny może nagle przestać pracować.

• Crash pH: Przy braku bufora KH, naturalne kwasy powstające w procesach metabolicznych ryb mogą gwałtownie obniżyć pH do poziomu 4.0-5.0 w ciągu kilku godzin. Zjawisko to, zwane „pH crash”, zazwyczaj kończy się masowym śnięciem ryb i całkowitym zniszczeniem flory bakteryjnej.

3. GH (Twardość ogólna) – Minerały i osmoregulacja

GH to suma stężeń jonów wapnia i magnezu rozpuszczonych w wodzie. Choć rzadziej prowadzi do nagłych katastrof, jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania ryb.

• Gospodarka mineralna: Karpie Koi pobierają wapń i magnez bezpośrednio z wody przez skrzela. Minerały te są niezbędne do budowy kośćca, pracy mięśni oraz krzepnięcia krwi.

• Jakość skóry: Odmiany metaliczne (Ogon, Hikari) oraz ryby białe (Shiroji) wykazują lepszy blask i czystość koloru w wodzie o średniej twardości (GH między 8 a 12 stopni niemieckich).

4. Zarządzanie parametrami w praktyce

Woda w stawie Koi jest systemem dynamicznym. Procesy życiowe ryb i bakterii nieustannie „zakwaszają” wodę i zużywają KH. Dlatego standardem w hodowli jest:

1. Regularna kontrola KH: Nie wolno dopuścić do spadku poniżej 5-6 dKH.

2. Podmiany wody: Regularna wymiana części wody dostarcza nowych minerałów i usuwa azotany (NO3).

3. Suplementacja: W przypadku miękkiej wody wodociągowej konieczne jest dodawanie wodorowęglanu sodu lub specjalistycznych preparatów podnoszących KH, aby „nakarmić” filtr biologiczny.

FAQ – 10 pytań o chemię wody w stawie Koi

1. Czy można podnosić KH sodą oczyszczoną? Tak, wodorowęglan sodu (soda oczyszczona) jest skutecznym i tanim sposobem na podniesienie KH, co automatycznie stabilizuje pH na poziomie około 8.2.

2. Dlaczego po deszczu pH w moim stawie spadło? Deszczówka jest wodą bardzo miękką (KH bliskie zeru) i kwaśną. W stawie o niskim KH duży opad deszczu może łatwo przełamać bufor i drastycznie obniżyć pH.

3. Jaki poziom pH jest zabójczy dla karpi Koi? Karpie Koi giną zazwyczaj przy pH spadającym poniżej 4.5 lub rosnącym powyżej 10.5. Jednak nawet pH 9.0 przy wysokim poziomie amoniaku jest skrajnie niebezpieczne.

4. Jak sprawdzić pH, KH i GH najdokładniej? Najlepsze są testy kropelkowe. Paski testowe 6-w-1 są często mało precyzyjne, szczególnie w zakresie KH, co może być mylące dla hodowcy.

5. Czy filtracja biologiczna wpływa na pH? Tak, nitryfikacja produkuje jony wodorowe, które zakwaszają wodę. Bez odpowiedniego KH, sprawnie działający filtr będzie stale obniżał pH wody.

6. Mój test GH pokazuje 0, a KH pokazuje 10. Czy to możliwe? Tak, w przypadku stosowania domowych zmiękczaczy wody jonowymiennych. Takie urządzenia zamieniają wapń i magnez (GH) na sód, pozostawiając węglany (KH). Jest to woda niekorzystna dla ryb.

7. Czy napowietrzanie wody zmienia pH? Tak, intensywne napowietrzanie „wybija” dwutlenek węgla (CO2) z wody, co prowadzi do wzrostu i stabilizacji pH na wyższym poziomie.

8. Co to jest KH „konsumowane przez glony”? Glony, podobnie jak rośliny, podczas fotosyntezy mogą pobierać węgiel z wodorowęglanów, jeśli w wodzie brakuje wolnego CO2. To prowadzi do spadku KH w dzień.

9. Dlaczego karpie Koi z Japonii często mają inne kolory niż w Europie? W Japonii woda jest zazwyczaj bardzo miękka (niskie GH), co sprzyja rozwojowi czerwonego pigmentu (Beni). W Europie woda jest twarda, co sprzyja czarnemu pigmentowi (Sumi).

10. Czy można trzymać Koi w wodzie o pH 6.5? Jest to ryzykowne ze względu na bardzo niską wydajność bakterii nitryfikacyjnych w tak kwaśnym środowisku oraz brak bufora KH. Bezpieczniej jest utrzymywać pH powyżej 7.0.