Słowniczek japońskich terminów w hodowli Koi – klucz do świata Nishikigoi

W skrócie

Japońskie nazwy w hodowli koi to nie ozdobnik, lecz precyzyjny opis. Tosai oznacza rybę jednoroczną, Nisai dwuletnią, a Tategoi sztukę z potencjałem na przyszłość. Hi to czerwień, Sumi czerń, Shiroji biel, Kiwa ostrość krawędzi plamy. Kilkanaście takich słów wystarcza, by zrozumieć opis dowolnej ryby.

W świecie, który tworzą karpie koi, terminologia japońska nie jest jedynie tradycją, ale precyzyjnym narzędziem opisowym. Każde słowo niesie ze sobą konkretną informację o genetyce, wieku lub standardzie wystawowym ryby.

Jak nazywa się ryby w zależności od wieku?

Podstawowy podział ryb opiera się na ich wieku, liczonym od momentu wyklucia (zazwyczaj w cyklach wiosennych).

  • Tosai: Ryba w swoim pierwszym roku życia (do 12 miesiąca).

  • Nisai: Ryba w drugim roku życia.

  • Sansai: Ryba w trzecim roku życia.

  • Yonsai: Ryba w czwartym roku życia.

  • Jumbo: Termin określający osobniki o wyjątkowym potencjale wzrostu, osiągające duże rozmiary (często powyżej 80 cm).

Wiek ryby w japońskiej terminologii
Termin Znaczenie
Tosai ryba w pierwszym roku życia, do dwunastego miesiąca
Nisai ryba w drugim roku życia
Sansai ryba w trzecim roku życia
Yonsai ryba w czwartym roku życia
Gosai ryba w piątym roku życia
Tategoi ryba z potencjałem, która nie pokazała jeszcze pełni możliwości

Jak po japońsku nazywa się części ciała ryby?

Zrozumienie budowy ciała jest kluczowe podczas sędziowania i selekcji.

  • Atama: Głowa ryby. Jej czystość jest kluczowa u wielu odmian.

  • Kuchibeni: „Szminka” – czerwony pigment na pyszczku ryby.

  • Motoaka: Czerwony pigment u nasady płetw piersiowych (typowy dla Asagi/Shusui).

  • Motoguro: Czarny pigment u nasady płetw piersiowych (typowy dla odmian Showa i Utsuri).

  • Odachi: Nasada ogona. Powinna być gruba i silna, co świadczy o zdrowiu i potencjale wzrostu.

  • Telegai: Płetwy piersiowe.

Jak Japończycy nazywają barwy koi?

Japończycy rozróżniają subtelne niuanse w odcieniach, które decydują o klasie ryby.

  • Shiroji: Białe tło lub biały kolor skóry. Powinien być śnieżnobiały, bez żółtych tonów.

  • Hi: Ogólne określenie koloru czerwonego.

  • Beni: Głęboki, pomarańczowo-czerwony pigment.

  • Sumi: Czarny pigment. Rozróżniamy Tsaya-sumi (lśniąca czerń) oraz Boke-sumi (rozmyta, szara czerń u młodych ryb).

  • Fukurin: Efekt „siatki” wokół łusek, wynikający z widocznej skóry między łuskami. Bardzo pożądany u odmian metalicznych (Ogon).

  • Luster (Teri): Połysk skóry, świadczący o witalności i wysokiej jakości osobnika.

Co oznaczają terminy Kiwa i Sashi?

Sposób, w jaki kolory łączą się ze sobą, jest najdokładniej opisany w japońskiej terminologii.

  • Kiwa: Tylna granica plamy barwnej (od strony ogona). Musi być ostra i wyraźna.

  • Sashi: Przednia granica plamy (od strony głowy), gdzie kolor „wchodzi” pod białe łuski.

  • Menware: Wzór czarnego pigmentu (Sumi) dzielący głowę ryby (typowy dla Showa).

  • Inazuma: Wzór w kształcie błyskawicy (zygzakowaty).

  • Maruten: Oddzielna, czerwona plama na głowie (przy obecności innych plam na ciele).


FAQ – 10 pytań o japońskie terminy Koi

Co to znaczy, że ryba to "Tategoi"?
Tategoi to ryba o ogromnym potencjale przyszłościowym. Jest to osobnik, który w momencie zakupu może nie wyglądać idealnie, ale jego genetyka gwarantuje, że za 2-3 lata stanie się czempionem.
Czym różni się "Hi" od "Beni"?
Hi to termin ogólny dla czerwieni, natomiast Beni odnosi się do konkretnego, wysokiej jakości pigmentu o głębokim, niemal krwistym odcieniu.
Co oznacza "Doitsu"?
Termin ten odnosi się do ryb bezłuskich lub o zredukowanym łuskowaniu (pochodzących od niemieckich karpi lustrzeni).
Co to jest "Ginrin"?
To określenie ryb o diamentowo lśniących łuskach, które odbijają światło jak małe lusterka.
Czy "Sanke" i "Sanshoku" to to samo?
Tak. Taisho Sanshoku to pełna nazwa odmiany Sanke (trójkolorowa ryba z ery Taisho).
Czym jest "Shimi"?
To niepożądane, małe czarne kropki pojawiające się na białej skórze, uznawane za wadę ubarwienia.
Co oznacza "Tsubo Sumi"?
To czarny wzór, który pojawia się wyłącznie na białym tle (Shiroji), co jest bardzo cenione u odmiany Sanke.
Co to jest "Nishikigoi"?
Dosłownie „pływający klejnot” – to oficjalna nazwa ozdobnych karpi Koi.
Co oznacza termin "Maki-agari"?
Odnosi się do wzoru, który „owija się” wokół brzucha ryby, przechodząc z boków na dolną część ciała.
Czy "Hanako" to imię czy odmiana?
Hanako to imię najdłużej żyjącego karpia Koi w historii (dożył 226 lat), ale termin ten nie opisuje konkretnej odmiany.

Źródła

  • FishBase – Cyprinus carpio (karp, forma wyjściowa koi)https://www.fishbase.se/summary/Cyprinus-carpio.html
  • FAO – Cyprinus carpio, karta gatunku w bazie akwakulturyhttps://www.fao.org/fishery/en/aqspecies/2957/en
  • WOAH – Koi herpesvirus disease, karta chorobyhttps://www.woah.org/en/disease/koi-herpesvirus-disease/

Masz pytanie o koi, na które nie ma tu odpowiedzi?

Piszemy te teksty z praktyki własnej hodowli, ale każdy staw jest inny. Napisz do nas, opisz swój przypadek – odpowiadamy konkretnie, bez wciskania ryb na siłę.

Zobacz też: karpie koi · wszystkie gatunki

Mateusz Kozak
Mateusz Kozak

Hodowca ryb ozdobnych z Końskich w województwie świętokrzyskim. Na co dzień zajmuje się hodowlą karpi koi, karasi i ryb stawowych, a także budową i filtracją zbiorników, napowietrzaniem oraz utrzymaniem parametrów wody. Projektuje i drukuje własne akcesoria do stawów, które testuje najpierw u siebie. Teksty na tym blogu pisze z praktyki – z własnych basenów hodowlanych, stawów i z pytań, które klienci zadają przez telefon.

Artykuły: 341