W ekosystemie, który zamieszkują karpie koi, patogeny są stale obecne, a do wybuchu choroby dochodzi zazwyczaj w wyniku stresu środowiskowego (spadek jakości wody, wahania temperatury). Diagnostyka powinna opierać się na obserwacji behawioralnej oraz oględzinach zewnętrznych powłok ciała ryby.
Klasyfikacja i identyfikacja patogenów
-
Infekcje Wirusowe (KHV, CEV):
-
KHV (Koi Herpes Virus): Najgroźniejsza jednostka chorobowa. Objawia się nekrozą skrzeli (białe plamy), zapadniętymi oczami i śluzowaceniem skóry. Śmiertelność sięga 80-100%.
-
CEV (Koi Sleepy Disease): Ryby stają się apatyczne, zalegają na dnie („śpią”), a ich skrzela ulegają obrzękowi.
-
-
Infekcje Bakteryjne (Owrzodzenia): Głównymi sprawcami są bakterie Aeromonas i Pseudomonas. Objawy to krwawe wybroczyny, ubytki w tkance skórnej oraz postrzępione płetwy. Infekcje te często są wtórne do ataków pasożytów.
-
Inwazje Pasożytnicze:
-
Kulorzęsek (Ichthyophthirius multifiliis): Powoduje tzw. ospę rybią – liczne małe, białe punkty na ciele i płetwach.
-
Przywry skrzelowe i skórne (Dactylogyrus, Gyrodactylus): Ryby ocierają się o dno, wykonują gwałtowne ruchy i mają nadmiar śluzu na skórze.
-
Procedura pierwszej pomocy i kwarantanna
W przypadku podejrzenia choroby należy natychmiast wdrożyć protokół ratunkowy:
-
Izolacja: Przeniesienie chorego osobnika do osobnego zbiornika (kwarantanny) z intensywnym napowietrzaniem.
-
Kąpiel solna: Zastosowanie soli niejodowanej (niejodowany chlorek sodu) w stężeniu 3-5 kg na 1000 litrów wody działa odkażająco i wspomaga osmoregulację ryby poprzez redukcję stresu osmotycznego.
-
Optymalizacja parametrów: Podniesienie temperatury wody (o ile nie jest to infekcja wirusowa wymagająca specyficznych reżimów) i zatrzymanie karmienia w celu odciążenia metabolizmu.
FAQ – 10 pytań o choroby karpi Koi
-
Po czym poznać, że karp Koi jest chory? Kluczowe sygnały to: ocieranie się o dno, izolowanie się od stada, brak apetytu, mętne oczy, nadmiar śluzu lub krwawe wybroczyny na skórze.
-
Co to jest KHV i czy jest uleczalne? KHV to herpeswirus karpi Koi. Obecnie nie ma leku na tę chorobę; jedyną metodą jest profilaktyka i kwarantanna nowych ryb.
-
Jak dawkować sól do kąpieli leczniczej? W kwarantannie profilaktycznej stosuje się zazwyczaj 3 kg soli na 1000 litrów wody (0,3%). W kąpielach krótkotrwałych stężenie może być wyższe, ale wymaga nadzoru.
-
Czy białe kropki na rybie to zawsze ospa? Zazwyczaj tak (kulorzęsek), ale u samców w okresie tarła na głowie i płetwach piersiowych pojawia się tzw. wysypka tarłowa, która jest procesem fizjologicznym, a nie chorobą.
-
Dlaczego ryba „wisi” przy wypływie wody z filtra? Jest to objaw problemów z oddychaniem, najczęściej spowodowany uszkodzeniem skrzeli przez pasożyty, amoniak lub infekcję bakteryjną.
-
Co powoduje owrzodzenia u karpi Koi? Główną przyczyną są bakterie oportunistyczne, które atakują rybę przy osłabionym układzie odpornościowym lub po uszkodzeniu skóry przez pasożyty.
-
Czy chore ryby należy karmić? W trakcie leczenia i ostrej fazy choroby zaleca się całkowite wstrzymanie karmienia, aby nie obciążać układu pokarmowego i nie pogarszać parametrów wody.
-
Jakie są objawy zatrucia amoniakiem? Ryby są pobudzone, mają zaczerwienione skrzela i wyskakują nad powierzchnię wody. Jest to stan często mylony z inwazją pasożytów.
-
Czy każda nowa ryba musi iść na kwarantannę? Tak. Minimalny okres kwarantanny to 4 tygodnie w temperaturze powyżej 20 stopni Celsjusza, co pozwala na ujawnienie się większości patogenów, w tym KHV.
-
Jak odkazić staw po chorobie? W zależności od patogenu stosuje się preparaty na bazie nadmanganianu potasu lub chloraminy-T, jednak zawsze po konsultacji ze specjalistą, by nie zabić filtra biologicznego.
