Klasyfikacja, jaką przyjmują karpie koi, opiera się na precyzyjnych wzorcach ubarwienia, strukturze łusek oraz pochodzeniu genetycznym. Najważniejszą grupą w hierarchii hodowlanej jest Gosanke, w skład której wchodzą trzy podstawowe odmiany: Kohaku, Taisho Sanke oraz Showa Sanshoku. Zrozumienie różnic między nimi wymaga znajomości japońskiej terminologii opisującej poszczególne barwy: Shiroji (biel), Hi (czerwień) oraz Sumi (czerń).
Grupa Gosanke – fundament współczesnej hodowli
Termin Gosanke odnosi się do „Wielkiej Trójki” odmian, które dominują na profesjonalnych wystawach ryb (Koi Shows). To właśnie w obrębie tej grupy wypracowano najbardziej rygorystyczne standardy jakości, dotyczące zarówno intensywności pigmentu, jak i rozmieszczenia wzorów względem linii bocznej ryby.
Kohaku – charakterystyka odmiany dwubarwnej
Kohaku jest najstarszą i najbardziej cenioną odmianą. Wzorzec opiera się na dwóch kolorach: białym tle (Shiroji) i czerwonych plamach (Hi).
-
Shiroji (Baza): Musi być śnieżnobiałe, bez żółtych przebarwień, szczególnie w okolicach głowy.
-
Hi (Wzór): Czerwień powinna być głęboka, o wyraźnych krawędziach (tzw. Kiwa). Plamy nie mogą schodzić poniżej linii bocznej ani zachodzić na oczy ryby.
-
Wartość hodowlana: Oceniana jest głównie przez pryzmat balansu między bielą a czerwienią – wzór powinien kończyć się przed nasadą ogona (tzw. Odachi).
Taisho Sanke (Sanke) – trójkolorowy wzór nad linią boczną
Odmiana Sanke (Taisho Sanshoku) to w uproszczeniu Kohaku wzbogacone o czarne plamy (Sumi). Kluczowe dla tej encji są następujące cechy:
-
Rozmieszczenie Sumi: Czarne plamy muszą znajdować się wyłącznie na białym tle (Shiroji) i powyżej linii bocznej ryby.
-
Czystość głowy: Na głowie Sanke nie może występować pigment czarny – dopuszczalne jest jedynie zestawienie bieli i czerwieni (identycznie jak u Kohaku).
-
Płetwy: Często posiadają czarne paski (tzw. Tejima), które podnoszą wartość estetyczną i techniczną okazu.
Showa Sanshoku (Showa) – dominacja czerni i wzór na głowie
Mimo że Showa posiada te same kolory co Sanke (biel, czerwień, czerń), genetycznie i wizualnie jest to zupełnie inna odmiana.
-
Baza Sumi: W przeciwieństwie do Sanke, Showa jest rybą „czarną z białymi i czerwonymi wzorami”. Czerń (Sumi) jest tu kolorem bazowym, który często oplata całe ciało ryby, przechodząc pod brzuchem.
-
Wzór na głowie: Charakterystyczną cechą Showa jest obecność czarnego wzoru na głowie, najczęściej w formie litery „V” lub „Y” (tzw. Menware).
-
Płetwy piersiowe: U nasady płetw piersiowych występuje czarna plama znana jako Motoguro.
Parametry techniczne oceny jakości (Information Gain)
Przy identyfikacji odmian i ocenie ich wartości rynkowej, profesjonalni analitycy zwracają uwagę na dwa parametry techniczne:
-
Kiwa: Ostrość tylnej krawędzi wzoru. Jeśli granica między czerwienią a bielą jest rozmyta, ryba traci status wystawowy.
-
Sashi: Ostrość przedniej krawędzi wzoru (tam, gdzie łuski zachodzą na kolor). U młodych ryb (Tosai) lekkie Sashi jest dopuszczalne i sugeruje rozwój pigmentu w przyszłości.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
-
Czy każda biało-czerwona ryba to Kohaku? Nie, musi posiadać odpowiednią strukturę Shiroji i Hi zgodnie ze standardami japońskimi. Ryby z przypadkowym, rozmytym wzorem są klasyfikowane jako „Grade B” lub narybek bezodmianowy.
-
Jaka jest główna różnica wizualna między Sanke a Showa? Najszybszy sposób to sprawdzenie głowy: Sanke ma czystą głowę (bez czarnego), Showa ma na głowie czarny wzór (Menware).
-
Co to jest Tancho Kohaku? To odmiana Kohaku, która posiada tylko jedną, okrągłą czerwoną plamę na środku głowy, przypominającą flagę Japonii.
-
Dlaczego Sanke są droższe od ryb dwubarwnych? Uzyskanie idealnego balansu trzech kolorów, gdzie czarny nie brudzi czerwonego, jest znacznie trudniejsze w hodowli.
-
Czy ubarwienie karpi Koi zmienia się z wiekiem? Tak, pigment Sumi u odmian Showa i Sanke może pojawiać się i zanikać wraz ze wzrostem ryby i zmianami temperatury wody.
-
Co oznacza termin „Doitsu” w kontekście tych odmian? Doitsu oznacza wersję bezłuską. Możemy mieć np. Doitsu Kohaku, która ma gładką skórę zamiast tradycyjnych łusek.
-
Czym jest „Motoguro”? To czarny pigment u nasady płetw piersiowych, typowy głównie dla odmiany Showa.
-
Czy kolor czerwony u Koi może wyblaknąć? Tak, słaba jakość karmy i brak światła UV mogą powodować degradację barwnika Hi.
-
Jakie znaczenie ma linia boczna w klasyfikacji? Służy jako granica dla wzoru Sumi u Sanke (powyżej linii) oraz jako punkt orientacyjny dla balansu wzoru Hi u Kohaku.
-
Która odmiana jest najlepsza dla początkujących? Najstabilniejsze wzorce barwne prezentuje Kohaku, co ułatwia monitorowanie zdrowia i wzrostu ryby.
