Dla wielu hodowców moment, w którym po raz pierwszy zauważają w swoim stawie miliony małych „przecinków” pływających przy brzegu, jest chwilą dumy. „Udało się! Mam własne Koi!”. Jednak profesjonalne podejście do rozmnażania różni się od przypadkowego tarła w stawie ogólnym.
W roku 2026, dzięki dostępowi do specjalistycznych pokarmów i akcesoriów (takich jak szczotki tarliskowe), odchowanie narybku jest łatwiejsze niż kiedyś. Wymaga jednak planu, higieny i… twardego serca przy selekcji.
Oto jak przeprowadzić ten proces krok po kroku.
Krok 1: Decyzja i Wybór Rodziców (Oyakoi)
Największym błędem początkujących jest pozwolenie na „wolną miłość” w stawie. Jeśli skrzyżujesz przypadkowe ryby, 99% potomstwa będzie szare, brązowe i mało atrakcyjne (powrót do dzikiego karpia Magoi).
Aby uzyskać ładne ryby:
-
Wybierz parę: Najlepiej jedną samicę i dwa samce. Samce powinny być energiczne, a samica mieć dobrą budowę ciała.
-
Cel hodowlany: Łącz ryby z głową. Kohaku z Kohaku, Sanke z Sanke. Mieszanie wszystkiego ze wszystkim (np. Showa z Ogonem) zazwyczaj daje „brudne” potomstwo.
Krok 2: Przygotowanie Tarliska
Nigdy nie rozmnażaj ryb w stawie głównym, jeśli zależy Ci na wynikach. Ikra zostanie zjedzona, woda się zepsuje, a filtry zapchają. Potrzebujesz osobnego zbiornika (basen typu Mauzer, basen ogrodowy lub specjalny zbiornik blue tank) o pojemności min. 1000 litrów.
Wyposażenie tarliska:
-
Szczotki tarliskowe (Spawning Brushes): To absolutny standard. Są to długie, miękkie „szczotki”, które imitują roślinność. Ryby chętniej składają ikrę na czymś miękkim. Szczotki łatwo wyjąć, zdezynfekować i przenieść.
-
Napowietrzanie: Musi być bardzo silne. Ikra potrzebuje mnóstwo tlenu.
-
Woda: Czysta, odstana woda o temperaturze ok. 20-22°C.
Krok 3: Tarło – Wielki Wyścig
Do tarła dochodzi zazwyczaj wczesnym rankiem, gdy temperatura wody rośnie.
-
Wpuść ryby do tarliska wieczorem.
-
Samce zaczną gonić samicę, uderzając ją w boki, by stymulować wyrzut ikry.
-
Samica składa tysiące jaj, które przyklejają się do szczotek, a samce natychmiast polewają je mlieczem.
-
Woda zrobi się mętna i będzie miała specyficzny zapach.
WAŻNE: Gdy tylko zauważysz, że ryby przestały się gonić i odpoczywają (zazwyczaj przed południem), natychmiast odłów rodziców. Karpie Koi nie mają instynktu opiekuńczego – zjedzą własną ikrę, jeśli zostawisz je w zbiorniku.
Krok 4: Inkubacja i Wylęg
Teraz zostajesz sam z ikrą. Jajeczka są przezroczyste/żółtawe. Jeśli któreś bieleją – są martwe i pleśnieją (warto dodać do wody błękit metylenowy, by zapobiec pleśnieniu).
-
Po około 3-4 dniach (zależnie od temperatury) następuje wylęg.
-
Małe rybki wyglądają jak rzęsy z oczami. Przez pierwsze 2-3 dni nie karmisz ich. Wiszą przyczepione do ścianek i szczotek, odżywiając się zawartością woreczka żółtkowego.
Krok 5: Pierwsze karmienie – Walka o przetrwanie
Gdy narybek zaczyna swobodnie pływać (szukać jedzenia), musisz zacząć karmić. To krytyczny moment.
-
Pokarm: Najlepsza jest świeżo wykluta Artemia (Solowiec). To „złoto” hodowców. Można też stosować specjalistyczne pudry dla narybku (wysokobiałkowe startery).
-
Częstotliwość: Małe Koi mają mikroskopijne żołądki. Muszą jeść 5-6 razy dziennie małymi porcjami.
-
Jakość wody: Przy takim karmieniu woda szybko się psuje. Codzienne, delikatne podmiany wody (bez wciągania rybek!) są koniecznością.
Krok 6: Selekcja (Culling) – Sekret Mistrzów
Jeśli masz 5000 małych rybek, nie jesteś w stanie wykarmić ich wszystkich tak, by urosły duże. Musisz przeprowadzić selekcję. Pierwszą selekcję robi się po około 4-6 tygodniach.
Brutalna prawda: Odrzucasz (usypiasz lub dajesz na pokarm) ryby:
-
Zdeformowane (krzywe kręgosłupy, brak płetw).
-
Czarne/Szare (chyba że hodujesz odmiany jednobarwne). W przypadku Kohaku/Sanke/Showa, na wczesnym etapie szukamy ryb jasnych. Te ciemne to zazwyczaj genetyczny „odrzut”.
Z 5000 sztuk, po kilku selekcjach, zostanie Ci może 50-100 ryb, które warto hodować dalej. Ale te 50 sztuk będzie miało szansę wyrosnąć na piękne, kolorowe okazy.
Rozmnażanie Koi to wspaniała lekcja biologii i cierpliwości. Wymaga jednak przygotowania zaplecza. Pamiętaj: lepiej odchować 10 pięknych, zdrowych ryb, niż męczyć w przerybionym zbiorniku 1000 szarych „karasi”. Satysfakcja, gdy za rok zobaczysz w stawie własnoręcznie wyhodowane, kolorowe Tosai – bezcenna.
Chcesz spróbować sił w hodowli? Zadzwoń 608346202 – podpowiemy, jak dobrać tarlaki i jaki sprzęt będzie Ci potrzebny!
FAQ – Rozmnażanie Koi: Pytania i Odpowiedzi
1. Jak odróżnić samca od samicy? Jest to najłatwiejsze w sezonie rozrodczym (późna wiosna/lato).
-
Samiec: Na pokrywach skrzelowych i płetwach piersiowych pojawia się „wysypka” – szorstkie, białe kropki. To tzw. wysypka tarłowa. W dotyku policzki samca przypominają papier ścierny. Samce są też zazwyczaj smuklejsze.
-
Samica: Jest szersza w partiach brzusznych, bardziej zaokrąglona (często wygląda na „opuchniętą” od ikry). Jej płetwy i policzki pozostają gładkie i śliskie.
2. W jakim wieku Koi mogą się rozmnażać? Samce dojrzewają szybciej – często są gotowe do tarła już w wieku 2 lat (Nisai). Samice potrzebują więcej czasu, zazwyczaj 3-4 lat, aby wyprodukować dużą ilość zdrowej ikry. Nie zaleca się rozmnażania bardzo młodych ryb, ponieważ ich potomstwo bywa słabe, a dla małej samicy tarło może być wycieńczające.
3. Dlaczego woda po tarle śmierdzi i jest mętna? Tarło to ogromne obciążenie biologiczne dla zbiornika. Mlecz samców i tysiące jaj to czyste białko, które błyskawicznie się rozkłada. Powoduje to drastyczny skok amoniaku i azotynów, a woda zaczyna pachnieć rybim śluzem. Dlatego po wyłowieniu rodziców konieczna jest duża podmiana wody, by nie zatruć ikry.
4. Co to jest „Magoi” i dlaczego mój narybek jest szary? Karpie Koi pochodzą od dzikiego, ciemnego karpia (Magoi). Ten „dziki gen” jest bardzo silny. Nawet jeśli skrzyżujesz dwa piękne, kolorowe Showa, duża część (często większość) potomstwa będzie szara lub brązowa. To naturalny powrót do formy dzikiej. W profesjonalnej hodowli takie ryby są odrzucane podczas selekcji.
5. Czy mogę karmić narybek pokruszonymi płatkami dla ryb akwariowych? To rozwiązanie awaryjne i mało skuteczne. Narybek Koi rośnie w tempie ekspresowym i potrzebuje ogromnych ilości białka. Płatki brudzą wodę. Najlepszym startem jest żywa Artemia (solowiec) lub specjalistyczne, mikronizowane pudry (startery) o zawartości białka powyżej 50%.
6. Czy rodzice opiekują się potomstwem? Absolutnie nie. Dla karpia Koi ikra i narybek to po prostu jedzenie (kawior). Jeśli nie odseparujesz rodziców od ikry zaraz po tarle, zjedzą niemal wszystko, co wyprodukowali.
7. Ile jaj składa jedna samica? Duża, dorosła samica (powyżej 60 cm) może złożyć od 300 000 do nawet 500 000 jaj podczas jednego tarła. To liczby idące w tysiące, dlatego selekcja jest tak ważna – żaden przydomowy staw nie pomieści takiej ilości ryb.
8. Co zrobić z „brzydkimi” rybkami po selekcji? To najtrudniejszy etycznie aspekt hodowli. Profesjonaliści usypiają ryby z wadami budowy (krzywe kręgosłupy, brak pokryw skrzelowych) przy użyciu środka znieczulającego (np. olejek goździkowy w dużym stężeniu). Ryby zdrowe, ale nieatrakcyjne kolorystycznie (szare), często trafiają jako „żywiec” dla ryb drapieżnych lub są oddawane do stawów naturalnych/wędkarskich (jeśli prawo na to pozwala).
9. Czy ikra jest wrażliwa na światło? Tak, bezpośrednie, ostre słońce może uszkodzić rozwijające się zarodki. Tarlisko powinno być zacienione lub przykryte siatką cieniującą, aby woda się nie przegrzewała, a promienie UV nie paliły delikatnych jajeczek.
10. Jak długo rośnie Koi od jajka do 15 cm (Tosai)? W dobrych warunkach (ciepła woda 24°C, częste karmienie 6-8 razy dziennie), ryba może osiągnąć rozmiar 15-20 cm w ciągu jednego sezonu (od maja do października). W zimnej wodzie i przy słabym karmieniu może mieć zaledwie 5-7 cm.
11. Czy mogę krzyżować różne odmiany, np. Kohaku z Shiro Utsuri? Możesz, ale efekty są zazwyczaj rozczarowujące („Gomoku” – śmieciowe ryby). Genetyka Koi jest skomplikowana. Mieszanie odmian rzadko daje nową, piękną odmianę, a częściej niszczy czystość wzoru. Najbezpieczniej jest krzyżować ryby tej samej odmiany (np. Kohaku z Kohaku).
12. Czy grzałka w tarlisku jest konieczna? W polskim klimacie – bardzo pomaga. Wahania temperatury w nocy (np. spadek z 20°C na 12°C) mogą zabić całą ikrę lub wylęg. Stabilna temperatura (ok. 22°C) zapewnia wysoki procent wykluwalności i szybki start narybku.
